fa تدوین برنامه تنظیم هیجان خانواده‌محور و بررسی اثربخشی آن بر سازگاری اجتماعی، عاطفی و تحصیلی نوجوانان تیزهوشِ در معرض آسیب مشکلات هیجانی و رفتاری روانشناسی و روانپزشکی Psychology and Psychiatry مقاله پژوهشي Research Article <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:IRANsans;"><span style="font-size:14px;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span lang="FA"><span style="color:#0070c0"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt"><span style="letter-spacing:-.2pt">سابقه و هدف</span></span></span></span></span></b><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#0070c0"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt"><span style="letter-spacing:-.2pt">:</span></span></span></span></span></b>&nbsp;<span lang="FA"><span style="letter-spacing:-.2pt">نوجوانان تیزهوش به‌طور مشخص در معرض آسیب مشکلات هیجانی و رفتاری قرار دارند. هدف از پژوهش حاضر، تدوین برنامه تنظیم هیجان خانواده‌محور و بررسی اثربخشی آن بر سازگاری اجتماعی، عاطفی و تحصیلی نوجوانان تیزهوش است.</span></span><span dir="LTR"><span style="letter-spacing:-.2pt"></span></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#0070c0"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt"><span style="letter-spacing:.1pt">مواد و روش ها:</span></span></span></span></span></b>&nbsp;<span lang="FA"><span style="letter-spacing:-.2pt">پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون و گروه کنترل و یک مرحله پیگیری (۳ ماه) بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی نوجوانان تیزهوش مشغول به تحصیل متوسطه دوم در سال ۱۴۰۲-۱۴۰۳ در استان کردستان شهرستان مریوان بود. تعداد ۳۰ نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس، به‌عنوان گروه نمونه انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵) و کنترل (۱۵) گمارده شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسش‌نامه سازگاری دانش</span></span><span dir="LTR"><span style="letter-spacing:-.2pt">‌</span></span><span lang="FA"><span style="letter-spacing:-.2pt">آموزان، تست هوش تهران استنفورد- بینه و سیاهه رفتاری آخنباخ</span></span> <span lang="FA"><span style="letter-spacing:-.2pt">بود. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آزمون‌ تحلیل کوواریانس چندمتغیّره در نرم</span></span><span dir="LTR"><span style="letter-spacing:-.2pt">‌</span></span><span lang="FA"><span style="letter-spacing:-.2pt">افزار</span></span><span dir="LTR"><span style="letter-spacing:-.2pt"> SPSS </span></span><span lang="FA"><span style="letter-spacing:-.2pt">نسخه</span></span><span dir="LTR"><span style="letter-spacing:-.2pt">‌</span></span><span lang="FA"><span style="letter-spacing:-.2pt"> ۲۸</span></span> <span lang="FA"><span style="letter-spacing:-.2pt">استفاده شد.</span></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#0070c0"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt"><span style="letter-spacing:-.2pt">یافته‌ها:</span></span></span></span></span></b>&nbsp;<span lang="FA"><span style="letter-spacing:-.2pt">یافته‌های پژوهش نشان داد که برنامه تنظیم هیجان خانواده‌محور بر سازگاری اجتماعی، عاطفی و تحصیلی نوجوانان تیزهوشِ در معرض آسیب مشکلات هیجانی و رفتاری اثربخش بود (۰/۰۵</span></span><span dir="LTR"><span style="letter-spacing:-.2pt">p<</span></span><span lang="FA"><span style="letter-spacing:-.2pt">).</span></span><span dir="LTR"><span style="letter-spacing:-.2pt"></span></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#0070c0"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt"><span style="letter-spacing:-.2pt">نتیجه‌گیری:</span></span></span></span></span></b>&nbsp;<span lang="FA"><span style="letter-spacing:-.2pt">با توجه به اثربخشی برنامه تنظیم هیجان خانواده‌محور بر سازگاری نوجوانان تیزهوشِ در معرض مشکلات هیجانی و رفتاری پیشنهاد می‌شود متخصّصان، درمانگران و معلّمان از برنامه تنظیم هیجان خانواده‌محور با هدف افزایش سازگاری نوجوانان تیزهوشِ در معرض مشکلات هیجانی و رفتاری استفاده کنند.</span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="font-size:14px;"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span style="color:#0070c0">Background and Objectives:</span></b><span style="letter-spacing:-.1pt"> Gifted adolescents are particularly vulnerable to emotional and behavioral problems. This study aimed to develop a family-centered emotion regulation program and to evaluate its effectiveness on the social, emotional, and academic adjustment of gifted adolescents.</span></span></span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span style="color:#0070c0">Materials and Methods:</span></b><span style="letter-spacing:-.1pt"> This quasi-experimental study utilized a pre-test, post-test control group design with a three-month follow-up phase. The study population comprised all gifted adolescents attending secondary school in Marivan, Kurdistan Province, during the 2023-2024 academic year. A total of 30 participants were selected using the convenience sampling method and randomly assigned to either the experimental group (n=15) or the control group (n=15). Research instruments included the Student Adjustment Questionnaire, the Tehran-Stanford-Binet Intelligence Scale, and the Achenbach Youth Self-Report. Data analysis was conducted using multivariate covariance analysis (MANCOVA) in SPSS software (version 28).</span></span></span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span style="color:#0070c0">Results:</span></b><span style="letter-spacing:-.1pt"> The findings indicated that the family-centered emotion regulation program significantly improved social, emotional, and academic adjustment in gifted adolescents at risk of emotional and behavioral problems (P<0.05).</span></span></span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span style="color:#0070c0">Conclusion:</span></b> <span style="letter-spacing:-.1pt">Given the effectiveness of the family-centered emotion regulation program on the adjustment of gifted adolescents at risk of emotional and behavioral problems, it is recommended that specialists, therapists, and educators implement this program to enhance the adjustment of gifted adolescents facing such challenges.</span></span></span></span></span></span></div> برنامه تنظیم هیجان, سازگاری, تیزهوشان, مشکلات هیجانی و رفتاری Adjustment, Gifted, Emotional and behavioral problems, Emotion regulation program 191 201 http://psj.umsha.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1293-1&slc_lang=fa&sid=1 Soroush Ranjbar سروش رنجبر sranjbar@ut.ac.ir 100319475328460015245 100319475328460015245 No Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Gholam Ali Afrooz غلامعلی افروز afrooz@ut.ac.ir 100319475328460015246 100319475328460015246 Yes Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Sogand Ghasemzadeh سوگند قاسم زاده s.ghasemzadeh@ut.ac.ir 100319475328460015247 100319475328460015247 No Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Bagher Ghobari Bonab باقر غباری بناب bghobari@ut.ac.ir 100319475328460015248 100319475328460015248 No Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران