Pajouhan Scientific Journal

fa نمره‌دهی و هنجاریابی پرسش‌نامه استاندارد گرایش به اعتیاد کودکان ۱۲ تا ۱۸ ساله ایرانی Scoring and Norming of the Standardized Addiction Tendency Questionnaire for Iranian Children Aged 12 to 18 آمار زیستی و اپیدمیولوژی Biostatistic & Epidemiology مقاله پژوهشي Research Article <div class="rounded" dir="RTL" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;">سابقه و هدف: اعتیاد به مواد مخدر به‌عنوان یک مشکل بهداشتی-اجتماعی در کودکان، نیازمند ابزارهای غربالگری استاندارد است. این مطالعه با هدف نمره‌دهی و هنجاریابی پرسش‌نامه استاندارد گرایش به اعتیاد در کودکان ایرانی انجام شد. مواد و روش ها: مطالعه مقطعی (توصیفی-تحلیلی) با مشارکت ۱۵۳۲ دانش‌آموز ایرانی ۱۲ تا ۱۸ ساله انجام شد. نمونه‌گیری چندمرحله‌ای (طبقه‌ای-خوشه‌ای-تصادفی ساده) بود و داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه استاندارد جمع‌آوری و با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۲ تحلیل شدند. برای هنجاریابی، از سه معیار آماری؛ صدک ۹۵، نمره Z-Score و میانگین ± ۲ انحراف معیار استفاده شد. یافته‌ها: نمره‌دهی و هنجاریابی بر اساس معیارهای آماری انجام شد. نتایج نشان داد سن (OR=۱/۲۲، p<۰/۰۵)، جنسیت مؤنث (OR=۱/۷۷، p<۰/۰۱)، دوره تحصیلی دوم (OR=۱/۶۳، p<۰/۰۵) و تحصیلات زیر دیپلم والدین؛ پدر (OR=۲/۱۷، p<۰/۰۱) و مادر (OR=۲/۳۵، p<۰/۰۱)، به‌طور معناداری با افزایش گرایش به اعتیاد مرتبط هستند. این نتایج تایید می‌کند که تحصیلات پایین والدین، قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده ریسک اعتیاد است. نتیجه‌گیری: این مطالعه با هدف نمره‌دهی و هنجاریابی پرسش‌نامه استاندارد گرایش به اعتیاد کودکان ایرانی، نشان داد که با استفاده از معیارهای آماری (میانگین ± ۲ انحراف معیار، Z-Score و صدک ۹۵) می‌تواند گروه‌های پرخطر را شناسایی کند. لذا؛ می‌توان این ابزار را به‌عنوان پایه‌ای برای سیاست‌گذاری‌های بهداشت عمومی و برنامه‌های پیشگیری و غربالگری در مدارس و مراکز بهداشتی معرفی نمود. این پرسش‌نامه با ارائه چارچوبی علمی مبتنی بر شواهد جمعیت‌شناختی و روان‌سنجی، امکان غربالگری هدفمند و تدوین راهبردهای کاربردی در حوزه سلامت عمومی ایران را فراهم می‌کند.</div> <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;">Background and Objectives: Substance addiction is a significant health and social problem among children, necessitating standardized screening tools. This study aimed at scoring and norming the standardized Addiction Tendency Questionnaire for Iranian children. Materials and Methods: This cross-sectional and descriptive-analytical study involved 1,532 Iranian students aged 12-18 years. Multi-stage sampling (stratified-cluster-simple random) was employed, and data were collected using a standardized questionnaire. Data analysis was performed using SPSS software (version 22). For normalization, three statistical criteria were utilized (i.e., 95th percentile, Z-score, Mean±2 standard deviations). Results: Scoring and normalization were conducted based on statistical criteria. The findings revealed that age (OR=1.22, P<0.05), female gender (OR=1.77, P<0.01), secondary education level (OR=1.63, P<0.05), and parents' educational level below diploma (father: OR=2.17, P<0.01; mother: OR=2.35, P<0.01) were significantly associated with increased odds of addiction susceptibility. These results confirm that low parental educational level is the strongest predictor of addiction risk. Conclusion: This study aimed at scoring and norming the standardized Addiction Tendency Questionnaire for Iranian children. The results demonstrated that statistical criteria (mean±2 standard deviations, Z-score, and 95th percentile) can identify high-risk groups. Therefore, this tool can be introduced as a basis for public health policymaking and prevention, as well as screening programs in schools and healthcare centers. By providing a scientific framework based on demographic and psychometric evidence, this questionnaire enables targeted screening and the development of practical strategies in the field of public health in Iran.</div> پرسش‌نامه گرایش به اعتیاد, اعتبارسنجی, هنجاریابی, کودکان, اختلالات مرتبط با مواد مخدر Addiction tendency questionnaire, Child, Norming, Substance-related disorders, Validation 134 146 http://psj.umsha.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1444-1&slc_lang=fa&sid=1 Aboubakr Jafarnezhad ابوبکر جعفرنژاد ajafarnejad0@gmail.com 100319475328460016687 100319475328460016687 No Student Research Committee, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Haleh Ghaem هاله قائم ajafar159@yahoo.com 100319475328460016688 100319475328460016688 No Non-Communicable Diseases Research Center, Department of Epidemiology, School of Health, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran مرکز تحقیقات بیماری‌های غیرواگیر، گروه اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Ali Sahraian علی صحراییان sahraian@sums.ac.ir 100319475328460016689 100319475328460016689 No Research Center for Psychiatry and Behavioral Sciences, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran مرکز تحقیقات روانپزشکی و علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Jafar Hassanzadeh جعفر حسن زاده epidhassanzadeh@gmail.com 100319475328460016690 100319475328460016690 Yes Research Centre for Health Sciences, Institute of Health, School of Health, Department of Epidemiology, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، پژوهشکده سلامت، دانشکده بهداشت، گروه اپیدمیولوژی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران