Pajouhan Scientific Journal

fa پیش‌بینی عوامل انگیزشی تأثیرگذار مبتنی‌ بر تئوری انگیزش محافظت در رفتارهای پیشگیری‌کننده از حیوان‌ گزیدگی دانش‌آموزان در مشهد سال 1403 Predicting Influential Motivational Factors Based on Protective Motivation Theory on Animal Bite Prevention Behaviors of Students in Mashhad, in 2024 علوم بهداشتی Health Sciences مقاله پژوهشي Research Article <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;">(# به عنوان نویسنده اول به طور مساوی مشارکت داشته اند) سابقه و هدف: گازگرفتگی توسط حیوانات مشکل و تهدیدی مهم برای سلامتی است. این مطالعه با هدف کاربرد تئوری انگیزش محافظت، که بر پایه رفتارهای محافظتی و پیشگیری‌کننده است، برای ارزیابی عوامل مؤثر در قصد رفتارهای پیشگیری‌کننده از حیوان‌گزیدگی در دانش‌آموزان ابتدایی انجام شد. مواد و روش ها: این مطالعه توصیفی‌تحلیلی با روش نمونه‌گیری تصادفی چندمرحله‌‌ای روی چهارصد دانش‌آموز ابتدایی (هفت تا دوازده سال) از مهر تا آذر سال ۱۴۰۳ در مشهد اجرا شد. ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل دو بخش اطلاعات دموگرافیک و سؤالات مربوط به سازه‌های تئوری انگیزش محافظت است که محققان در یک مطالعه پایلوت آن را طراحی و روایی و پایایی آن را تأیید کردند. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ و با استفاده از آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار و ...) و تحلیلی شامل هم‌بستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندگانه تجزیه‌وتحلیل شدند. سطح آماری ۰/۰۵ معنی‌دار در نظر گرفته شد. یافته‌ها: ۴۷/۳ درصد دانش‌آموزان مؤنث بودند و ۷۹ درصد آنان سابقه حیوان‌گزیدگی نداشتند. میانگین و انحراف معیار سنی شرکت‌کنندگان ۰/۹±۹/۵ سال بود. نتایج آزمون ضریب هم‌بستگی پیرسون نشان می‌دهد که بین سازه‌های حساسیت درک‌شده (۰/۰۱>P، ۰/۴۸۲r=)، شدت درک‌شده (۰/۰۱>P، ۰/۲۶۶r=)، کارآمدی پاسخ (۰/۰۱>P،  ۰/۵۰۹r=)، خودکارآمدی (۰/۰۱>P،  ۰/۶۳۹r=) و ترس (۰/۰۵>P ،  ۰/۱۲۲r=) با انگیزش محافظت یا قصد رفتارهای پیشگیری‌کننده از حیوان‌گزیدگی هم‌بستگی مستقیم و معنی‌داری وجود داشت. همچنین، بین سازه‌های هزینه پاسخ درک‌شده (۰/۰۱>P،  ۰/۲۴۹r=-) و پاداش درک‌شده (۰/۰۱>P،  ۰/۱۷۶r=-) با انگیزش محافظت رفتارهای پیشگیری‌کننده از حیوان‌گزیدگی هم‌بستگی معکوس و معنی‌دار بود. نتایج رگرسیون خطی برای پیش‌بینی‌کننده‌های قصد رفتارهای محافظت‌کننده از حیوان‌گزیدگی نشان داد که سازه‌های خودکارآمدی، حساسیت درک‌شده و پاداش پیش‌بینی‌کننده‌های معنی‌دار قصد پیشگیری از حیوان‌گزیدگی بودند و توانستند ۴۳/۵ درصد از تغییرات واریانس آن را پیش‌بینی کنند. خودکارآمدی (۰/۴۷۸β=، ۰/۰۰۱>P) قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده قصد محافظت از حیوان‌گزیدگی بود. نتیجه‌گیری: سازه‌های تئوری انگیزش محافظت می&rlm;تواند در ارتقای قصد دانش‌آموزان در اتخاذ رفتارهای پیشگیری‌کننده از حیوان‌گزیدگی مؤثر باشد. پیشنهاد می‌شود از سازه‌های این تئوری تغییر رفتار در طراحی و اجرای مداخلات در توانمندسازی دانش‌آموزان برای اتخاذ رفتارهای پیشگیری‌کننده از حیوان‌گزیدگی استفاده شود.</div> <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;">(# Contributed equally as the first author) Background and Objectives: Animal bites are a major health problem and threat. This study aimed to apply the theory of protective motivation, which is based on protective and preventive behaviors. It was also attempted to evaluate the factors affecting the intention to prevent animal bites among elementary school students. Materials and Methods: This descriptive-analytical study was conducted using a multistage random sampling method on 400 elementary school students (7 to 12 years old) from October to December 2024 in Mashhad. The data collection tool included two sections of a demographic information form and questions related to the constructs of the theory of protective motivation, which were designed by the researchers in a pilot study. It should be mentioned that the validity and reliability of them were confirmed. The data were analyzed using SPSS software (version 26) through descriptive (mean and standard deviation) and analytical statistics, including Pearson correlation and multiple linear regression. The significant statistical level of 0.05 was considered. Results: In total, 47.3% of the students were female, and 79% of them had no history of animal bites. The mean age of the participants was 9.5±0.9 years. The results of the Pearson correlation coefficient test showed a direct and significant correlation among the constructs of perceived sensitivity (P<0.01, r=0.482), perceived severity (P<0.01, r=0.266), response efficacy (P<0.01, r=0.509), self-efficacy (P<0.01, r=0.639), and fear (P<0.05, r=0.122) with the motivation to protect or the intention to prevent animal bites. Additionally, there was an inverse and significant correlation between the constructs of perceived response cost (P<0.01, r=0.249) and perceived reward (P<0.01, r=0.176) and the motivation to engage in animal bite prevention behaviors. The results of linear regression for predictors of intention to protect animal bite behaviors showed that the constructs of self-efficacy, perceived sensitivity, and reward were significant predictors of intention to prevent animal bite and were able to predict 43.5% of its variance. Self-efficacy (β=0.478, P<0.001) was the strongest predictor of intention to protect against animal bites. Conclusion: The constructs of the theory of protection motivation can be effective in promoting students' intention to adopt animal bite prevention behaviors. It is suggested that the constructs of this theory of behavior change be used in the design and implementation of interventions to empower students to adopt animal bite prevention behaviors.</div> تئوری انگیزش محافظت, حیوان گزیدگی, هاری, دانش‌آموزان, آموزش بهداشت Animal Bite, Health Education, Protection Motivation Theory, Rabies, Students 36 46 http://psj.umsha.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1517-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Khoshkharam # زهرا خوشخرام # khoshmaramz4012@mums.ac.ir 100319475328460017745 0009-0004-3544-7811 No Student Research Committee, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Bahareh Behrouzi # بهاره بهروزی # behrouzib4012@mums.ac.ir 100319475328460017746 100319475328460017746 No Student Research Committee, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Elaheh Lael-Monfared الهه لعل منفرد elm.monfared@gmail.com 100319475328460017747 100319475328460017747 No Department of Health Education and Health Promotion, School of Public Health, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Alireza Jafari علیرضا جعفری jafari.ar94@gmail.com 100319475328460017748 100319475328460017748 No Department of Health Education and Health Promotion, School of Public Health, Nursing Research Center, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران Mehrsadat Mahdizadeh مهرالسادات مهدی‌زاده Mahdizadehtm@mums.ac.ir 100319475328460017749 100319475328460017749 Yes Social Determinants of Health Research Center, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران