Pajouhan Scientific Journal

fa پیش بینی عوامل انگیزشی تاثیرگذار مبتنی بر تئوری انگیزش محافظت بر رفتارهای پیشگیری کننده از حیوان گزیدگی در دانش آموزان Factors Influencing Preventive Behaviors against Animal Bites: A Prediction Based on the Protection Motivation Theory in Students علوم بهداشتی Health Sciences مقاله پژوهشي Research Article مقدمه: گازگرفتگی به وسیله حیوانات، مشکل و تهدیدی مهم برای سلامتی مردم است چون بروز عفونت متعاقب آن می تواند بیماری کشنده ای نظیر هاری را سبب شود. با توجه به آن که مهم ترین موضوع در حیوان گزیدگی رفتارهای پیشگیری کننده بوده، مدل انگیزش محافظت یک مدل جامع برای پیش گویی این گونه رفتارهای بهداشتی است. از این رو با استفاده از مدل انگیزش محافظت که بر پایه رفتارهای محافظتی و پیشگیری کننده بوده، قصد رفتارهای پیشگیری کننده از حیوان گزیدگی در دانش آموزان ابتدایی ارزیابی شد. روش :  این مطالعه توصیفی تحلیلی با روش نمونه گیری چندمرحله ای بر روی 400 دانش آموز ابتدایی (7 تا 12 سال) در مشهد اجرا شد. ابزار جمع آوری داده ها شامل دو بخش اطلاعات دموگرافیک و سوالات مربوط به سازه های تئوری انگیزش محافظت است که قبلا توسط محققین در یک مطالعه پایلوت طراحی شده است و روایی و پایایی ان نهایی شده و در این مطالعه به تایید رسید.  تجزیه تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار spss نسخه 26 و با استفاده از آمار توصیفی(میانگین، انحراف معیار، درصد، فراوانی و...) و تحلیلی شامل کولوموگروف_اسمیرونوف(جهت بررسی نرمالیتی داده ها)، همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندگانه به روش همزمان، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نیز در سطح آماری 05/0 معنی دار در نظر گرفته شدند. یافته ها: 3/47 درصد (189) شرکت کنندگان مونث بودند. 79 درصد (316) دانش آموزان سابقه حیوان گزیدگی نداشتند. اکثر دانش آموزان (5/70 درصد) از حیوان نگه داری می کردند. میانگین و انحراف معیار سنی شرکت کنندگان 10±605/9 سال بود. نتایج آزمون ضریب همبستگی پیرسون  نشان می دهدکه بین سازه های حساسیت درک شده، شدت درک شده، کارآمدی پاسخ، خودکارآمدی و ترس با انگیزش محافظت یا قصد رفتارهای پیشگیری کننده از حیوان گزیدگی همبستگی مستقیم و معنی داری وجود دارد، به طوری که با افزایش نمرات حساسیت درک شده، شدت درک شده، کارآمدی پاسخ، خودکارآمدی و ترس در میان دانش آموزان ، نمره انگیزش محافظت رفتارهای پیشگیری کننده از حیوان گزیدگی افزایش می یابد. همچنین بین سازه های هزینه پاسخ درک شده و پاداش درک شده با انگیزش محافظت رفتارهای پیشگیری کننده از حیوان گزیدگی همبستگی معکوس و معنی داری وجود دارد. نتایج رگرسیون خطی برای پیش بینی کننده های قصد رفتارهای محافظت کننده از حیوان گزیدگی را نشان می دهد که سازه های خودکارآمدی، حساسیت درک شده و پاداش پیش بینی کننده های معنی دار قصد پیشگیری از حیوان گزیدگی بودند و توانستند 5/43 درصد از تغییرات واریانس آن را پیش بینی کنند. خودکارآمدی(478/0β= ،001/0>P) قویترین پیش بینی کننده قصد محافظت از حیوان گزیدگی بود. نتیجه گیری: سازه های تئوری انگیزش محافظت می تواند در ارتقاء قصد دانش آموزان در اتخاذ رفتارهای پیشگیری کننده از حیوان گزیدگی موثر باشد. پیشنهاد می شود از سازه های این تئوری تغییر رفتار در طراحی و اجرای مداخلات در توانمندسازی دانش آموزان جهت اتخاذ رفتارهای پیشگیری کننده از حیوان گزیدگی استفاده شود.   Introduction: Animal bites are a major health problem and threat to people because the subsequent infection can cause fatal diseases such as rabies. Given that the most important issue in animal bites is preventive behaviors, the protection motivation model is a comprehensive model for predicting such health behaviors. Therefore, using the protection motivation model, which is based on protective and preventive behaviors, preventive behaviors against animal bites were evaluated in elementary school students. Methods: This descriptive-analytical study was conducted with a multi-stage sampling method on 400 elementary school students (7 to 12 years old) in Mashhad. The data collection tool included two sections of demographic information and questions related to the constructs of the protection motivation theory, which were previously designed by researchers in a pilot study and their validity and reliability were finalized and confirmed in this study. Data analysis was performed using SPSS version 26 software using descriptive statistics (mean, standard deviation, percentage, frequency, etc.) and analytical statistics including Kolomogrov-Smirnov (to check the normality of the data), Pearson correlation, and multiple linear regression in the simultaneous method. The results were also considered significant at the 0.05 statistical level. Results: 47.3 percent (189) of the participants were female. 79 percent (316) of the students had no history of animal bites. Most of the students (70.5 percent) kept animals. The mean and standard deviation of the age of the participants was 605.9±10 years. The results of the Pearson correlation coefficient test show that there is a direct and significant correlation between the constructs of perceived sensitivity, perceived intensity, response efficacy, self-efficacy, and fear with the motivation to protect or the intention to prevent animal bite behaviors, so that with the increase in the scores of perceived sensitivity, perceived intensity, response efficacy, self-efficacy, and fear among students, the motivation to protect animal bite behaviors score increases. There is also an inverse and significant correlation between the constructs of perceived response cost and perceived reward with the motivation to protect animal bite behaviors. The results of the linear regression for the predictors of the intention to protect animal bite behaviors show that the constructs of self-efficacy, perceived sensitivity, and reward were significant predictors of the intention to prevent animal bite and were able to predict 43.5% of the variance changes. Self-efficacy (β=0.478, P<0.001) was the strongest predictor of the intention to protect animal bite. Conclusion: The constructs of protective motivation theory can be effective in promoting students' intention to adopt animal bite prevention behaviors. It is suggested that the constructs of this behavior change theory be used in designing and implementing interventions to empower students to adopt animal bite prevention behaviors.   تئوری انگیزش محافظت,حیوان گزیدگی,هاری,دانش آموزان,آموزش بهداشت Protection Motivation Theory, Animal Bite, Rabies, Students, Health Education 0 0 http://psj.umsha.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1517-1&slc_lang=fa&sid=1 zahra khoshkharam زهرا خوشخرام khoshmaramz4012@mums.ac.ir 100319475328460017239 100319475328460017239 No Mashhad University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی مشهد bahareh behrouzi بهاره بهروزی behrouzib4012@mums.ac.ir 100319475328460017240 100319475328460017240 No Mashhad University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی مشهد elaheh laelmonfared الهه لعل منفرد elm.monfared@gmail.com 100319475328460017241 100319475328460017241 No Mashhad University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی مشهد alireza jafari علیرضا جعفری jafari.ar94@gmail.com 100319475328460017242 100319475328460017242 No Gonabad University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی گناباد Mehrsadat Mahdizadeh مهرسادات مهدیزاده Mahdizadehtm@mums.ac.ir 100319475328460017243 100319475328460017243 Yes Mashhad University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی مشهد