مجله علمی پژوهان، پاییز، در دست انتشار
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
1- ، aubi65@gmail.com
چکیده: (47 مشاهده)
سابقه و هدف: کم‌وزنی هنگام تولد (Low Birth Weight یا LBW) منعکس‌کننده شرایط سلامت مادر، مراقبت‌های دوران بارداری و وضعیت اجتماعی-اقتصادی جوامع است. ارزیابی روند جهانی این شاخص همراه با نابرابری‌های درآمدی می‌تواند بینش مناسبی از الگوی LBW در سال‌های اخیر فراهم کند. این مطالعه با هدف تحلیل روندهای جهانی LBW طی سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۰، بررسی نابرابری‌های درآمدی و پیش‌بینی وضعیت تا سال ۲۰۳۰ انجام شد.
مواد و روش ها: در این مطالعه اکولوژیک، داده‌های شیوع LBW از پایگاه داده WHO برای ۱۸۰ کشور طی سال‌های ۲۰۲۰-۲۰۰۰ استخراج و بر اساس طبقه‌بندی درآمدی بانک جهانی تحلیل شد. برای مقایسه میانگین LBW بین گروه‌های درآمدی از آزمون ANOVA استفاده گردید. با توجه به ساختار طولی داده‌ها، مدل رگرسیون با اثرات تصادفی (Random Intercept) با کشور به‌عنوان اثر تصادفی و متغیرهای سال، سطح درآمد و منطقه جغرافیایی به‌عنوان اثرات ثابت برازش شد. برای دسته‌بندی کشورها بر اساس سرعت تغییرات، تحلیل خوشه‌بندی K-means با استفاده از میانگین تغییرات سالانه استانداردشده LBW انجام و تعداد خوشه‌ها با روش Elbow تعیین گردید. پیش‌بینی تا ۲۰۳۰ با برون‌یابی خطی روند هر گروه درآمدی انجام شد. تحلیل‌ها با Stata 17 و سطح معناداری 05/0 انجام شد.
نتایج: میانگین جهانی LBW طی دو دهه مورد بررسی از ۶۷/۱۱ درصد در سال ۲۰۰۰ به ۲۳/۱۱ درصد در سال ۲۰۲۰ کاهش یافت. شکاف معناداری بین گروه‌های درآمدی وجود داشت (۰۰۱/۰P>)؛ کشورهای کم‌درآمد بالاترین میزان (۵۸/۱۵ درصد) و کشورهای پردرآمد پایین‌ترین میزان (۲۶/۸ درصد) را داشتند. ویتنام (۴/۳۶- درصد)، افغانستان (۶/۲۵- درصد) و سنگال (۳/۲۱- درصد) بیشترین کاهش و کویت (۶/۴۲+ درصد) و اردن (۵/۲۹+ درصد) بیشترین افزایش را تجربه کردند. سه خوشه متمایز شامل کشورهای با تغییرات آرام (۹۴ کشور)، کاهش سریع (۵۴ کشور) و افزایش سریع (۳۲ کشور) شناسایی شد. برون‌یابی خطی روند سالانه هر گروه درآمدی تا سال ۲۰۳۰ نشان‌دهنده تداوم شکاف درآمدی است؛ به‌طوری که میزان LBW در کشورهای کم‌درآمد به ۷۴/۱۳ درصد و در کشورهای پردرآمد به ۶۶/۸ درصد خواهد رسید (P<0.001).
نتیجه گیری: علیرغم کاهش آرام میانگین جهانی LBW، نابرابری عمیق و پایداری بین کشورهای با سطوح مختلف درآمدی وجود دارد. دستیابی به اهداف توسعه پایدار نیازمند مداخلات هدفمند با تأکید بر کاهش نابرابری‌های ساختاری و تبادل تجارب موفق بین‌کشوری است.
مواد و روش ها: در این مطالعه اکولوژیک، داده‌های شیوع LBW از پایگاه داده WHO برای ۱۸۰ کشور طی سال‌های ۲۰۲۰-۲۰۰۰ استخراج و بر اساس طبقه‌بندی درآمدی بانک جهانی تحلیل شد. برای مقایسه میانگین LBW بین گروه‌های درآمدی از آزمون ANOVA استفاده گردید. با توجه به ساختار طولی داده‌ها، مدل رگرسیون با اثرات تصادفی (Random Intercept) با کشور به‌عنوان اثر تصادفی و متغیرهای سال، سطح درآمد و منطقه جغرافیایی به‌عنوان اثرات ثابت برازش شد. برای دسته‌بندی کشورها بر اساس سرعت تغییرات، تحلیل خوشه‌بندی K-means با استفاده از میانگین تغییرات سالانه استانداردشده LBW انجام و تعداد خوشه‌ها با روش Elbow تعیین گردید. پیش‌بینی تا ۲۰۳۰ با برون‌یابی خطی روند هر گروه درآمدی انجام شد. تحلیل‌ها با Stata 17 و سطح معناداری 05/0 انجام شد.
نتایج: میانگین جهانی LBW طی دو دهه مورد بررسی از ۶۷/۱۱ درصد در سال ۲۰۰۰ به ۲۳/۱۱ درصد در سال ۲۰۲۰ کاهش یافت. شکاف معناداری بین گروه‌های درآمدی وجود داشت (۰۰۱/۰P>)؛ کشورهای کم‌درآمد بالاترین میزان (۵۸/۱۵ درصد) و کشورهای پردرآمد پایین‌ترین میزان (۲۶/۸ درصد) را داشتند. ویتنام (۴/۳۶- درصد)، افغانستان (۶/۲۵- درصد) و سنگال (۳/۲۱- درصد) بیشترین کاهش و کویت (۶/۴۲+ درصد) و اردن (۵/۲۹+ درصد) بیشترین افزایش را تجربه کردند. سه خوشه متمایز شامل کشورهای با تغییرات آرام (۹۴ کشور)، کاهش سریع (۵۴ کشور) و افزایش سریع (۳۲ کشور) شناسایی شد. برون‌یابی خطی روند سالانه هر گروه درآمدی تا سال ۲۰۳۰ نشان‌دهنده تداوم شکاف درآمدی است؛ به‌طوری که میزان LBW در کشورهای کم‌درآمد به ۷۴/۱۳ درصد و در کشورهای پردرآمد به ۶۶/۸ درصد خواهد رسید (P<0.001).
نتیجه گیری: علیرغم کاهش آرام میانگین جهانی LBW، نابرابری عمیق و پایداری بین کشورهای با سطوح مختلف درآمدی وجود دارد. دستیابی به اهداف توسعه پایدار نیازمند مداخلات هدفمند با تأکید بر کاهش نابرابری‌های ساختاری و تبادل تجارب موفق بین‌کشوری است.
نوع مطالعه: مقاله پژوهشي |
موضوع مقاله:
آمار زیستی و اپیدمیولوژی
دریافت: 1405/3/11 | پذیرش: 1405/4/27
دریافت: 1405/3/11 | پذیرش: 1405/4/27
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
حق تالیف (کپی رایت) برای مولفان محفوظ است.
صاحب امتیاز: دانشگاه علوم پزشکی همدانناشر: انتشارات دانشگاه علوم پزشکی همدان
شماره تماس مجله: 08138380090
شماره تماس ناشر: 08138382022
ایمیل: psj@umsha.ac.ir
