مجله علمی پژوهان، پاییز، در دست انتشار
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
1- ، shahbazif2017@gmail.com
چکیده: (45 مشاهده)
مقدمه و اهداف: هپاتوبلاستوما شایع‌ترین بدخیمی اولیه کبد در کودکان است، اما اطلاعات جامعی درباره روند بار این بیماری در ایران وجود ندارد. این مطالعه با هدف بررسی روند بروز، شیوع، مرگ‌ومیر و بار بیماری هپاتوبلاستوما در کودکان و نوجوانان ایرانی طی سال‌های 1990 تا 2023 انجام شد.
روش کار: این مطالعه اکولوژیک با رویکرد تحلیل روند زمانی به منظور بررسی روند بروز، شیوع، مرگ‌ومیر و بار بیماری هپاتوبلاستوما در کودکان و نوجوانان 0 تا 19 سال ایرانی طی سال‌های 1990 تا 2023 انجام شد. داده‌ها از مطالعه بار جهانی بیماری‌های سال 2023 استخراج گردید. شاخص‌های مورد بررسی شامل تعداد و میزان استانداردشده سنی بروز، شیوع، مرگ‌ومیر، سال‌های عمر تعدیل‌شده بر حسب ناتوانی، سال‌های عمر از دست رفته به دلیل مرگ زودرس، و سال‌های عمر سپری‌شده با ناتوانی بودند. روند زمانی شاخص‌ها با استفاده از نرم‌افزار Joinpoint Regression نسخه 4.9.1.0 تحلیل شد و درصد تغییر سالانه (APC) و میانگین درصد تغییر سالانه (AAPC) برای هر شاخص محاسبه گردید. همچنین توزیع جغرافیایی شاخص‌های بار بیماری در سطح استان‌های کشور در سال 2023 با استفاده از نرم‌افزار ArcMap 10.8 مورد بررسی قرار گرفت.
نتایج: در دوره 1990 تا 2023، تعداد موارد بروز هپاتوبلاستوما در کودکان ایرانی به طور کلی روندی کاهشی نشان داد (AAPC = 71/1 درصد)، در حالی که تعداد موارد شیوع افزایش یافت (AAPC = 23/3 درصد)، تعداد مرگ‌ومیر، DALY و YLL نیز به ترتیب با میانگین تغییرات سالانه 58/3- درصد، 49/3- درصد و 55/3- درصد روند نزولی داشتند، در حالی که YLD افزایش اندکی را نشان داد (AAPC= 94/0 درصد)، در بررسی میزان‌های استانداردشده سنی نیز روند کلی بروز، مرگ‌ومیر، DALY و YLL به ترتیب با AAPC برابر با 86/1- درصد، 51/5- درصد، 85/3- درصد و 96/3- درصد کاهشی بود، در حالی که شیوع و YLD به ترتیب افزایش سالانه 96/3 درصد و 57/1 درصد تجربه کردند. بیشترین افزایش در میزان شیوع استانداردشده سنی طی سال‌های 2014 تا 2020 (APC= 07/15 درصد) و در تعداد موارد شیوع طی سال‌های 2013 تا 2020 (APC = 23/15 درصد) مشاهده شد. بررسی توزیع جغرافیایی نشان داد که بیشترین بار بیماری در استان‌های سیستان و بلوچستان، کرمانشاه، ایلام و چهارمحال و بختیاری مشاهده می‌شود، در حالی که استان‌های البرز، مازندران و گیلان کمترین مقادیر را داشتند. همچنین الگوی مکانی DALY و YLL نشان داد که بخش عمده بار بیماری ناشی از مرگ زودرس است.
نتیجه‌گیری: اگرچه بار هپاتوبلاستوما در ایران طی سه دهه گذشته، به‌ویژه از نظر مرگ‌ومیر، DALY وYLL، به طور قابل توجهی کاهش یافته است، افزایش همزمان شیوع و YLD نشان‌دهنده بهبود بقای بیماران و انتقال تدریجی بار بیماری از مرگ زودرس به زندگی طولانی‌تر همراه با عوارض دیررس بیماری و درمان است. این یافته‌ها بر ضرورت تقویت برنامه‌های مراقبت از بازماندگان سرطان کودکان، کاهش نابرابری‌های منطقه‌ای در دسترسی به خدمات تخصصی و ارتقای نظام ثبت سرطان به منظور بهبود پیامدهای بلندمدت بیماران تأکید می‌کنند.
روش کار: این مطالعه اکولوژیک با رویکرد تحلیل روند زمانی به منظور بررسی روند بروز، شیوع، مرگ‌ومیر و بار بیماری هپاتوبلاستوما در کودکان و نوجوانان 0 تا 19 سال ایرانی طی سال‌های 1990 تا 2023 انجام شد. داده‌ها از مطالعه بار جهانی بیماری‌های سال 2023 استخراج گردید. شاخص‌های مورد بررسی شامل تعداد و میزان استانداردشده سنی بروز، شیوع، مرگ‌ومیر، سال‌های عمر تعدیل‌شده بر حسب ناتوانی، سال‌های عمر از دست رفته به دلیل مرگ زودرس، و سال‌های عمر سپری‌شده با ناتوانی بودند. روند زمانی شاخص‌ها با استفاده از نرم‌افزار Joinpoint Regression نسخه 4.9.1.0 تحلیل شد و درصد تغییر سالانه (APC) و میانگین درصد تغییر سالانه (AAPC) برای هر شاخص محاسبه گردید. همچنین توزیع جغرافیایی شاخص‌های بار بیماری در سطح استان‌های کشور در سال 2023 با استفاده از نرم‌افزار ArcMap 10.8 مورد بررسی قرار گرفت.
نتایج: در دوره 1990 تا 2023، تعداد موارد بروز هپاتوبلاستوما در کودکان ایرانی به طور کلی روندی کاهشی نشان داد (AAPC = 71/1 درصد)، در حالی که تعداد موارد شیوع افزایش یافت (AAPC = 23/3 درصد)، تعداد مرگ‌ومیر، DALY و YLL نیز به ترتیب با میانگین تغییرات سالانه 58/3- درصد، 49/3- درصد و 55/3- درصد روند نزولی داشتند، در حالی که YLD افزایش اندکی را نشان داد (AAPC= 94/0 درصد)، در بررسی میزان‌های استانداردشده سنی نیز روند کلی بروز، مرگ‌ومیر، DALY و YLL به ترتیب با AAPC برابر با 86/1- درصد، 51/5- درصد، 85/3- درصد و 96/3- درصد کاهشی بود، در حالی که شیوع و YLD به ترتیب افزایش سالانه 96/3 درصد و 57/1 درصد تجربه کردند. بیشترین افزایش در میزان شیوع استانداردشده سنی طی سال‌های 2014 تا 2020 (APC= 07/15 درصد) و در تعداد موارد شیوع طی سال‌های 2013 تا 2020 (APC = 23/15 درصد) مشاهده شد. بررسی توزیع جغرافیایی نشان داد که بیشترین بار بیماری در استان‌های سیستان و بلوچستان، کرمانشاه، ایلام و چهارمحال و بختیاری مشاهده می‌شود، در حالی که استان‌های البرز، مازندران و گیلان کمترین مقادیر را داشتند. همچنین الگوی مکانی DALY و YLL نشان داد که بخش عمده بار بیماری ناشی از مرگ زودرس است.
نتیجه‌گیری: اگرچه بار هپاتوبلاستوما در ایران طی سه دهه گذشته، به‌ویژه از نظر مرگ‌ومیر، DALY وYLL، به طور قابل توجهی کاهش یافته است، افزایش همزمان شیوع و YLD نشان‌دهنده بهبود بقای بیماران و انتقال تدریجی بار بیماری از مرگ زودرس به زندگی طولانی‌تر همراه با عوارض دیررس بیماری و درمان است. این یافته‌ها بر ضرورت تقویت برنامه‌های مراقبت از بازماندگان سرطان کودکان، کاهش نابرابری‌های منطقه‌ای در دسترسی به خدمات تخصصی و ارتقای نظام ثبت سرطان به منظور بهبود پیامدهای بلندمدت بیماران تأکید می‌کنند.
نوع مطالعه: مقاله پژوهشي |
موضوع مقاله:
آمار زیستی و اپیدمیولوژی
دریافت: 1405/4/11 | پذیرش: 1405/6/2
دریافت: 1405/4/11 | پذیرش: 1405/6/2
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
حق تالیف (کپی رایت) برای مولفان محفوظ است.
صاحب امتیاز: دانشگاه علوم پزشکی همدانناشر: انتشارات دانشگاه علوم پزشکی همدان
شماره تماس مجله: 08138380090
شماره تماس ناشر: 08138382022
ایمیل: psj@umsha.ac.ir
