Pajouhan Scientific Journal

fa بررسی مرور سیستماتیک و فراتحلیل مداخلات درمانی بر عملکرد کودکان و نوجوانان با اختلال نقص‌توجه از نوع کم‌توجهی غالب A Systematic Review of Therapeutic Interventions on the Performance of Children and Teenagers with Attention Deficit Disorder روانشناسی و روانپزشکی Psychology and Psychiatry مقالات مروری نظام مند Systematic Review Article <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;">سابقه و هدف: پژوهش حاضر با هدف مرور سیستماتیک و فراتحلیل به بررسی اثربخشی مداخلات درمانی بر بهبود عملکرد کودکان و نوجوانان دارای اختلال نارسایی توجه / بیش‌فعالی از نوع کم‌توجهی غالب پرداخت. مواد و روش ها: روش پژوهش از نوع مرور سیستماتیک و فراتحلیل بوده است. جامعه‌ی آماری پژوهش شامل رساله‌های دکتری و پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و مقالات منتشرشده در مجلات علمی - پژوهشی داخل و خارج از ایران بوده است. به‌علت تحقیقات کمی که در این باره انجام شده بود، تحقیقات از سال ۱۹۸۴ - ۲۰۲۴ با موضوع اثربخشی مداخلات درمانی بر بهبود عملکرد کودکان و نوجوانان دارای اختلال نقص‌توجه / بیش‌فعالی از نوع کم‌توجهی غالب جمع‌آوری شد. از‌این‌میان، ۱۸۷ مقاله جمع‌آوری شد که درنهایت ۹ پژوهش که ازنظر روش‌شناختی مورد قبول بود، بررسی نهایی شد. در روش مرور سیستماتیک و مطابق با دستورالعمل پریزما و در روش فراتحلیل، از ابزار چک‌لیست وارسی فراتحلیل استفاده شد. یافته‌ها: یافته‌ها بیانگر آن بوده است که مداخلات مرتبط با درمان کودکان کم‌توجه شامل بازی‌درمانی، یوگا، درمان آموزش شناختی، نوروفیدبک، دارودرمانی و استفاده از بسته‌های واقعیت مجازی بر بهبود علائم این گروه از کودکان و نوجوانان اثربخش بوده است. اگرچه استفاده از روش ویتامین‌درمانی در دارودرمانی باعث کاهش علائم نقص‌توجه می‌شود، ولی باعث آسیب به کبد افراد تشخیص داده شد. بیشترین اندازه‌ی اثر به پژوهش رشیدی و همکاران (۱۴۰۰) و کمترین اندازه‌ی اثر به روبرت و همکاران (۱۹۸۴) مربوط به ویتامین‌درمانی اختصاص داشت. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد طراحی و روایی‌سنجی بسته‌ی نرم‌افزاری مبتنی بر واقعیت مجازی با تصاویر حقیقی بر بهبود علائم کودکان نقص‌توجه / بیش‌فعالی از نوع کم‌توجهی غالب مؤثر است؛ بنابراین به نظر می‌رسد که به این روش به‌مثابه‌ی روشی مناسب برای بهبود علائم اختلال نقص‌توجه در مدارس و کلینیک‌های درمانی می‌توان توجه کرد.</div> <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;">Background and Objectives: The current study aimed to conduct a systematic review and meta-analysis of the effectiveness of therapeutic interventions on improving the performance of children and teenagers with attention deficit/hyperactivity disorder of the dominant type. Materials and Methods: The research method used was the systematic review and meta-analysis of the related studies. The statistical population of the research included doctoral and master’s theses and articles published in scientific-research journals inside and outside of Iran. Due to the limited number of research that had been performed in this field, studies from 1984-2024 on the effectiveness of therapeutic interventions on improving the performance of children and teenagers with attention deficit/hyperactivity disorder of the predominant attention deficit type were collected. Out of these, 178 articles were collected, and finally nine studies that met the inclusion and exclusion criteria of this study were examined. The research tool was used in the systematic review method and in accordance with the prism instructions, and in the meta-analysis method, the meta-analysis check-list tool was used. Results: The findings indicated that the interventions related to the treatment of inattentive children, including play therapy, yoga, cognitive training therapy, neurofeedback and drug therapy, and the use of a virtual reality package were effective in improving the symptoms of this group of children and teenagers. Conclusion: The findings obtained showed that the design and validation of a software package based on virtual reality with real images effectively improved the symptoms of attention deficit/hyperactivity disorder in children. Therefore, it seems that this method could be considered as a suitable method for improving the symptoms of attention deficit disorder in schools and treatment clinics.</div> مرور سیستماتیک و فراتحلیل, مداخلات درمانی, اختلالات نقص‌توجه, کودکان و نوجوانان Attention deficit disorders in children and teenagers, Meta-analysis, Systematic review, Therapeutic intervention 69 81 http://psj.umsha.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-703-1&slc_lang=fa&sid=1 Saeedeh Emami سعیده امامی sae.emami@gmail.com 100319475328460016207 100319475328460016207 No Psychology of Exceptional Children, Islamic Azad University, Tehran Center Branch, Iran گروه روان‌شناسی کودکان استثنایی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Farah Naderi فرح نادری nmafrah@yahoo.com 100319475328460016208 100319475328460016208 Yes Psychology, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی اهواز، اهواز، ایران Hasan Ashayeri حسن عشایری Ashayerih.neuroscintist @yahoo.com 100319475328460016209 100319475328460016209 No Psychiatry and Neurology, Iran University of Medical Science, Tehran, Iran گروه روان‌شناسی و نوروسایکولوژی، دانشگاه علوم پژشکی ایران، تهران، ایران Mahnaz Estaki مهناز استکی P.esteki@gmail.com 100319475328460016210 100319475328460016210 No Psychology, Islamic Azad University, Tehran Center Branch, Iran گروه روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، تهران، ایران