Pajouhan Scientific Journal

fa آموزش مهارت‌های توانمندسازی مبتنی بر نظریه خودکارآمدی با استفاده از استراتژی‌های سواد سلامت در اجتناب از مصرف سیگار در دانش‌آموزان دختر: یک مطالعه نیمه‌تجربی Teaching Empowerment Skills Based on Self-Efficacy Theory Using Health Literacy Strategies in Avoiding Smoking among Female Students: A Quasi-Experimental Study علوم بهداشتی Health Sciences مقاله پژوهشي Research Article <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;">(# به عنوان نویسنده اول به طور مساوی مشارکت داشته اند) سابقه و هدف: نوجوانی مرحله حساسی برای شروع رفتارهای پرخطر مانند مصرف سیگار محسوب می‌شود. لذا این مطالعه با هدف تعیین تاثیر آموزش مهارت‌های توانمندسازی مبتنی بر نظریه خودکارآمدی با استفاده از استراتژی‌های سواد سلامت در اجتناب از مصرف سیگار در نوجوانان دختر دوره اول دبیرستان‌های شهر مشهد انجام شده است. مواد و روش ها: این پژوهش یک مطالعه نیمه‌تجربی می‌باشد که بر روی ۱۲۸ دختر (۶۴ نفر مداخله و ۶۴ نفر کنترل) ساکن شهر مشهد در سال ۱۴۰۳ انجام شده است. نمونه‌گیری به‌صورت خوشه‌ای چندمرحله‌ای انجام شد؛ بدین صورت که ابتدا مدارس و کلاس‌ها به‌طور تصادفی انتخاب شدند و سپس تمامی دانش‌آموزان واجد شرایط آن کلاس‌ها به‌صورت در دسترس در مطالعه شرکت کردند. داده‌ها، با استفاده از پرسش‌نامه‌های خودکارآمدی اجتناب از مصرف سیگار و مقیاس خودکارآمدی عمومی در سه مرحله، قبل، بلافاصله و سه ماه بعد از مداخله آموزشی جمع آوری شد و با استفاده از آزمون‌های تی مستقل و کای اسکوئر در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۵ تجزیه و تحلیل گردید. یافته‌ها: قبل از مداخله آموزشی بین دو گروه از نظر نمره خودکارآمدی اجتناب از مصرف سیگار و خودکارآمدی عمومی، تفاوت معناداری مشاهده نشد (۰/۰۵˃P)؛ اما بلافاصله بعد از مداخله و سه ماه بعد، این تفاوت در گروه آزمون معنادار بود (۰/۰۵˂P). نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که آموزش توانمندسازی مبتنی بر نظریه خودکارآمدی با استفاده از استراتژی‌های سواد در افزایش خودکارآمدی برای اجتناب از مصرف سیگار در نوجوانان دختر مؤثر است.</div> <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;">(# Contributed equally as the first author) Background and Objectives: Adolescence is a sensitive stage for initiating risky smoking behavior. Therefore, this study aimed to determine the effect of training empowerment skills based on self-efficacy theory, using health literacy strategies, on smoking avoidance among first-year female adolescents in middle schools in Mashhad, Iran. Materials and Methods: This quasi-experimental study was conducted on 128 girls (64 cases per intervention and control group) residing in Mashhad, Iran, in 2024. Sampling was performed using a multistage cluster method, where schools and classes were randomly selected first. Then, all eligible students within those classes were included in the study through convenience sampling. Data were collected using self-efficacy questionnaires for avoiding smoking and the General Self-Efficacy Scale in three stages: before, immediately after, and three months after the educational intervention. Analysis was performed using an independent t-test and chi-square tests in SPSS software (version 25). Results: Prior to the educational intervention, there was no significant difference between the two groups in terms of smoking avoidance self-efficacy scores and general self-efficacy (P > 0.05). However, immediately after the intervention and three months later, this difference was significant in the intervention group (P<0.05). Conclusion: The results of this study showed that empowerment training based on self-efficacy theory using health literacy strategies is effective in increasing self-efficacy to avoid smoking in adolescent girls.</div> سیگار, نوجوان, توانمندسازی, خودکارآمدی, سواد سلامت Adolescents, Empowerment, Health literacy, Self-efficacy, Tobacco products 218 227 http://psj.umsha.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1394-2&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Khoshkharam # زهرا خوشخرام # KhoshmaramZ4012@mums.ac.ir 100319475328460016839 0009-0004-3544-7811 No Student Research Committee, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Elham Charoghchian Khorasani # الهام چارقچیان خراسانی # echaroghchian@yahoo.com 100319475328460016840 100319475328460016840 No Department of Health Education and Promotion, Faculty of Health, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Mohamad Ali Kianfard محمدعلی کیان فرد kianfardma4002@mums.ac.ir 100319475328460016841 100319475328460016841 No Student Research Committee, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Bahare Behrozi بهاره بهروزی behrouzib4012@mums.ac.ir 100319475328460016842 100319475328460016842 No Student Research Committee, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Nooshin Peyman نوشین پیمان peymann@mums.ac.ir 100319475328460016843 100319475328460016843 Yes Department of Health Education and Promotion, Faculty of Health, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران