Pajouhan Scientific Journal

fa عملکرد مادران در پیشگیری از عفونت‌های دستگاه تنفسی فوقانی در کودکان زیر پنج سال: عوامل و بینش‌هایی براساس الگوی اطلاعات–انگیزش–مهارت‌های رفتاری Maternal Practices in Preventing Upper Respiratory Tract Infections among Children under Five: Factors and Insights from the Information–Motivation–Behavioral Skills Model علوم بهداشتی Health Sciences مقاله پژوهشي Research Article <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;">سابقه و هدف: عفونت‌های دستگاه تنفسی فوقانی از شایع‌ترین بیماری‌ها در کودکان زیر پنج سال هستند و بخش قابل&rlm;توجهی از مراجعات سرپایی را تشکیل می‌دهند. با توجه به نقش تعیین‌کنندۀ مادران در مراقبت و پیشگیری، مطالعۀ حاضر با بهره‌گیری از الگوی اطلاعات–انگیزش–مهارت‌های رفتاری به بررسی عوامل مرتبط با رفتارهای پیشگیرانۀ مادران در شهر کرمانشاه پرداخته است. مواد و روش ها: این پژوهش توصیفی–تحلیلی در سال ۱۴۰۴ بر روی ۱۰۹۸ مادر دارای کودک زیر پنج سال انجام شد که درنهایت ۹۴۱ پرسش&rlm;نامه کامل مورد تحلیل قرار گرفت (نرخ پاسخ‌دهی ۸۵/۷%). نمونه‌گیری به&rlm;روش چندمرحله‌ای خوشه‌ای صورت گرفت. ابزار گردآوری داده‌ها پرسش&rlm;نامه‌ای ساختاریافته براساس الگوی اطلاعات–انگیزش–مهارت‌های رفتاری بود که روایی صوری، محتوایی و پایایی آن تأیید شد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخۀ ۱۶ تحلیل گردید. آمار توصیفی، هم&rlm;بستگی پیرسون و رگرسیون خطی ساده و تعدیل‌شده برای شناسایی عوامل مرتبط با رفتارهای پیشگیرانه استفاده شد. یافته‌ها: سن مادر (۰/۱۴۲= βو ۰/۰۴۲=P)، تعداد فرزندان (۰/۲۵۵= βو ۰/۰۰۱>P)، سطح تحصیلات مادر (۰/۱۵۳= βو ۰/۰۰۱>P)، وضعیت اقتصادی خانواده (۰/۰۷۹= βو ۰/۰۱۵=P)، دریافت آموزش درزمینۀ پیشگیری (۰/۱۲۲= βو ۰/۰۰۱>P)، انگیزش اجتماعی (۰/۰۷۱= βو ۰/۰۲۰=P) و مهارت‌های رفتاری (۰/۳۲۸= βو ۰/۰۰۱>P) ارتباط مثبت و معناداری با عملکرد مادران داشتند. نتیجه‌گیری: طراحی مداخلات آموزشی مبتنی&rlm;بر الگوی اطلاعات–انگیزش–مهارت‌های رفتاری با تمرکز بر مهارت‌های عملی و حمایت اجتماعی می‌تواند کارآمدی بیشتری در کاهش شیوع عفونت‌های دستگاه تنفسی فوقانی در کودکان زیر پنج سال داشته باشد.</div> <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;">Background and Objectives: Upper respiratory tract infections (URTIs) are among the most common illnesses in children under five years of age and account for a substantial proportion of outpatient visits. Given the pivotal role of mothers in child care and prevention, this study employed the information–motivation–behavioral skills (IMB) model to examine factors associated with preventive behaviors among mothers in Kermanshah, Iran. Materials and Methods: This descriptive–analytical study was conducted with 1,098 mothers of children younger than five years old in 2025. In total, 941 fully completed questionnaires were analyzed (response rate: 85.7%). Sampling was performed using a multistage cluster design. Data were collected using a structured questionnaire based on the IMB model, and the questionnaires' face, content, and reliability were confirmed. Analyses were performed using SPSS (version 16). Descriptive statistics, Pearson correlation, and simple and adjusted linear regression were applied to identify determinants of preventive behaviors. Results: Maternal age (β = 0.142, P = 0.042), number of children (β = 0.255, P < 0.001), maternal education level (β = 0.153, P < 0.001), family economic status (β=0.079, P = 0.015), receipt of preventive training (β = 0.122, P < 0.001), social motivation (β = 0.071, P = 0.020), and behavioral skills (β = 0.328, P < 0.001) were all positively and significantly associated with mothers' preventive performance. Conclusion: Educational interventions grounded in the IMB model, with emphasis on practical skills and social support, can be more effective in reducing the prevalence of URTIs among children under five years of age.</div> عفونت‌های دستگاه تنفسی, کودک پیش‌دبستانی, مادران, رفتارهای سلامت Health behavior, Mothers, Preschool child, Respiratory tract infections 150 159 http://psj.umsha.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-214-25&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Mirzaei-Alavijeh مهدی میرزایی علویجه mehdimirzaiea@yahoo.com 100319475328460017956 100319475328460017956 No Social Development and Health Promotion Research Center, Health Policy and Promotion Research Institute, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran مرکز تحقیقات توسعۀ اجتماعی و ارتقاء سلامت، پژوهشکدۀ سیاست‌ گذاری و ارتقاء سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Shima Khashij شیما خشیج health_fj@yahoo.com 100319475328460017957 0009-0004-6614-3132 No Social Development and Health Promotion Research Center, Health Policy and Promotion Research Institute, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran مرکز تحقیقات توسعۀ اجتماعی و ارتقاء سلامت، پژوهشکدۀ سیاست‌ گذاری و ارتقاء سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Farzad Jalilian فرزاد جلیلیان f_jalilian@yahoo.com 100319475328460017958 100319475328460017958 Yes Family Health and Population Growth Research Center, Health Policy and Promotion Research Institute, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran هستۀ تحقیقات سلامت خانواده و رشد جمعیت، پژوهشکدۀ سیاست‌ گذاری و ارتقاء سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران