fa بررسی کاربرد تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده در رفتارهای تغذیه‌ای و فعالیت فیزیکی بیماران همودیالیزی مراجعه‌کننده به بیمارستان های ارتش علوم بهداشتی Health Sciences مقاله پژوهشي Research Article <p dir="RTL"><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">سابقه و هدف: </span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">برای پیش‌گیری از بیماری&shy;های قلبی- عروقی و کاهش مرگ و میر در بیماران همودیالیزی، رفتارهای تغذیه‌ای و فعالیت فیزیکی مهم هستند. مطالعه حاضر با هدف تعیین قابلیت تئوری رفتار برنامه ریزی شده (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">TPB</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) در پیش‌بینی رفتارهای تغذیه&shy; ای (محدودیت سدیم و پتاسیم) و فعالیت فیزیکی در میان بیماران مرحله نهایی کلیوی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">ESRD</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) تحت همودیالیز مراجعه کننده به بیمارستان&shy; های آجا انجام شد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مواد و روش&shy; ها: </span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مطالعه&shy;ی مقطعی بر روی 62 بیمار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">ESRD</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> تحت همودیالیز انجام پذیرفت. یک هفته قبل از سنجش رفتار، بیماران پرسشنامه های </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">TPB</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> را در قالب مصاحبه چهره به چهره توسط افراد آموزش دیده تکمیل کردند. رفتار خودگزارش دهی در انتهای هفته سنجیده شد. همچنین دریافت غذایی سدیم و پتاسیم با یادآمد غذایی 24 ساعته در انتهای هفته اندازه گیری و با نرم افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">Nutritionist 4</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> آنالیز شد. تحلیل آماری رگرسیون سلسله مراتبی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">HMR</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) با نرم افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">SPSS</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> (نسخه 18) صورت پذیرفت.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته&shy; ها: </span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مدل</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">TPB</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> توانست به ترتیب 26/5% (22/6% تطابق یافته)، (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">P&le;0.01</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)، 25/7% (18/1% تطابق یافته)، (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">P&le;0.01</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) و 33/6% (30/0% تطابق یافته)، (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">P&le;0.01</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) از تغییرات خودگزارش‌دهی محدودیت غذایی سدیم، محدودیت غذایی پتاسیم و انجام فعالیت فیزیکی را توضیح دهد. همچنین </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">TPB</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> 28/5% (21/8% تطابق یافته)، (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">P&le;0.01</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) و&nbsp; 25/6% (19/3% تطابق یافته)، (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">P&le;0.01</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) به ترتیب از واریانس دریافت غذایی سدیم و پتاسیم را توضیح داد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه&shy; گیری: </span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته&shy; های مطالعه حاضر نتایج ارزشمندی در حمایت از کاربرد تئوری رفتار برنامه ریزی شده در بیماران همودیالیزی ارائه می‌دهد و زمینه انجام مداخلات آموزشی اثربخش را در آینده هموار می‌کند.</span></span><br> &nbsp;</p> <p><strong>Background and Objectives</strong>: Dietary behaviors and physical activity are critical in the prevention of cardiovascular disease and reducing mortality among hemodialysis patients. The predictive ability of the theory of planned behavior (TPB) in relation to dietary (sodium and potassium) and physical activity behaviors was assessed among end-stage renal disease (ESRD) patients undergoing hemodialysis at hospitals affiliated with the Iranian Army.<br> <strong>Materials & Methods:</strong> A cross-sectional study was conducted among 62 ESRD patients who were undergoing hemodialysis. TPB questionnaires were completed via a face-to-face interview by trained researchers a week prior to the behavior assessment. Self-reported behaviors were then assessed during the weekend. Moreover, dietary sodium and potassium intakes were evaluated using 24-hour dietary recall and further analyzed with Nutritionist 4 software. Hierarchical Multiple Regression (HMR) analyses were performed using SPSS (version 18: IBM corporation).<br> <strong>Results: </strong>Findings showed that the TPB explains 26.5% (22.6% adjusted), (P&le;0.01), 25.7% (18.1% adjusted), (P&le;0.01) and 33.6% (30.0% adjusted), (P&le;0.01) of the changes in self-reported sodium restriction, potassium restriction and physical activity performance, respectively. Furthermore, TPB predicted 28.5% (21.8% adjusted), (P&le;0.01) and 25.6% (19.3% adjusted), (P&le;0.01) of the variances in the dietary intakes of sodium and potassium.<br> <strong>Conclusions:</strong> The present study reveals valuable findings in support of applying TPB<a name="_GoBack"></a> in hemodialysis patients and paves the way for effective future educational interventions.<br> &nbsp;</p> همودیالیز, سدیم غذایی, پتاسیم غذایی, فعالیت فیزیکی, رفتار Hemodialysis, Dietary sodium, Dietary potassium, Physical activity, Behavior 19 27 http://psj.umsha.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-234-1&slc_lang=fa&sid=1 Banafsheh Dormanesh بنفشه درمنش 10031947532846008264 10031947532846008264 No Associate Professor AJA University of Medical Sciences, Tehran, Iran. دانشیار، فوق تخصص بیماری های کلیه در کودکان، دپارتمان نفرولوژی کودکان، دانشگاه علوم پزشکی آجا، تهران، ایران. Reza Daryabeigi رضا دریابیگی rezadaryab3@yahoo.com 10031947532846008265 10031947532846008265 Yes MSc, AJA University of Medical Sciences, Tehran, Iran. کارشناسی ارشد علوم تغذیه، معاونت بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی آجا، تهران، ایران. Saeid Hadi سعید هادی 10031947532846008266 10031947532846008266 No MSc. AJA University of Medical Sciences, Tehran, Iran. کارشناس ارشد علوم تغذیه، معاونت بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی آجا، تهران، ایران. Vahid Sepahvand وحید سپهوند 10031947532846008267 10031947532846008267 No BSc. Emam Reza Hospital, Tehran, Iran. کارشناس پرستاری، بخش همودیالیز، بیمارستان امام رضا (ع) آجا، تهران، ایران. Alireza Sarkhosh Tonekaboni علیرضا سرخوش تنکابنی 10031947532846008268 10031947532846008268 No BSc. Air Force Besat Hospital, Tehran, Iran. کارشناس علوم تغذیه، طب پیشگیری، بیمارستان فوق تخصصی بعثت نیروی هوایی آجا، تهران، ایران.