fa مقایسه ی اثربخشی تحریک جریان مستقیم فراجمجمه ای و توان بخشی شناختی بر کارکردهای اجرایی کودکان مبتلا به طیف اختلالات اوتیسم روانشناسی و روانپزشکی Psychology and Psychiatry مقاله پژوهشي Research Article <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:IRANsans;"><span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:#0070c0"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt">سابقه و هدف</span></span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:#0070c0"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt">:</span></span></span></span></b>&nbsp;<span lang="FA" style="font-size:10.0pt">امروزه، اختلال در کارکردهای اجرایی کودکان مبتلا به اوتیسم موضوع بحث‌برانگیزی است؛ لذا این پژوهش با هدف اثربخشی تحریک مستقیم فراجمجمه ای و توان‌بخشی شناختی بر کارکردهای اجرایی کودکان مبتلا به طیف اوتیسم انجام شد.</span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:#0070c0"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt"><span style="letter-spacing:-.2pt">مواد و روش ها:</span></span></span></span></span></b>&nbsp;<span lang="FA" style="font-size:10.0pt">پژوهش نیمه تجربی و مطابق با طرح پیش آزمون-پس آزمون بود. جامعه‌ی آماری پژوهش شامل تمامی کودکان ۱۰ تا ۱۲ سالی بود که دارای اختلال طیف اوتیسم بودند و به مراکز و کلینیک های درمانی شهرستان های شاهین دژ و بوکان در سال ۱۴۰۰-۱۴۰۱ مراجعه کرده بودند. ۳۰ کودک مبتلا به اوتیسم به‌صورت هدفمند انتخاب و به دو گروه (۱۵ نفر گروه تحریک جریان مستقیم فراجمجمه ای و ۱۵ نفر گروه توان‌بخشی شناختی) به‌صورت تصادفی تقسیم شدند. آزمودنی های گروه اول، تحت تحریک جریان مستقیم فراجمجمه‌ای آندی (قطب مثبت) به مدت ۱۰ دقیقه روی سر و آزمودنی های گروه دوم به مدت ۱۲</span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt">جلسه‌ی</span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt">۴۰</span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt">دقیقه ای تحت آموزش توان‌بخشی شناختی رایانه ای قرار گرفتند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس تشخیص اوتیسم گیلیام، آزمون دسته بندی کارت های ویسکانسین، آزمون استروپ، خرده آزمون حافظۀ عددی آزمون وکسلر، آزمون آندره-ری و آزمون عملکرد پیوسته بود. برای تحلیل داده های پژوهش از روش تحلیل کوورایانس چند متغیری در نرم‌افزار </span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt">SPSS</span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt">نسخه‌ی ۲۶ استفاده شد.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:#0070c0"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt">یافته‌ها:</span></span></span></span></b>&nbsp;<span lang="FA" style="font-size:10.0pt">نتایج نشان داد که روش تحریک جریان مستقیم فراجمجمه ای در مقایسه با روش توان‌بخشی شناختی بر کارکردهای اجرایی (انعطاف پذیری شناختی، بازداری پاسخ، حافظه‌ی کاری و توجه پایدار) اثربخشی بیشتری دارد (۰/۰۵ </span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">&ge;</span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">P</span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">).</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:#0070c0"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt">نتیجه‌گیری:</span></span></span></span></b>&nbsp;<span lang="FA" style="font-size:10.0pt">دو روش تحریک جریان مستقیم فراجمجمه ای و توان‌بخشی شناختی، مکمل‌های سودمندی برای بهبود و تقویت کارکردهای اجرایی در کودکان مبتلا به طیف اوتیسم هستند.</span></span></span></span></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span ms="" style="font-family:" trebuchet=""><span style="color:black"><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""></span></span></span></span></span></span></span></div> <br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span></span> <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><span style="color:#0070c0"><strong>Background and Objectives:</strong> </span>Nowadays, disorder in the executive functions of children with autism is a controversial issue. Therefore, the present research aimed to examine the effectiveness of transcranial direct current stimulation (tDCS) and cognitive rehabilitation on the executive functions of children with autism.</span></span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><strong><span style="color:#0070c0">Materials and Methods:</span></strong> This semi-experimental research had a pre-test-post-test design. The statistical population of the study included all children aged 10-12 with autism disorder who referred to treatment centers and clinics in Shahin Dezh and Bukan cities, Iran, 2021-2022. A total of 30 children with autism were purposefully selected and randomly assigned into two groups (15 in the tDCS and 15 in the cognitive rehabilitation). The participants in the tDCS group underwent anodic tDCS on the head for 10 min, and participants in the cognitive rehabilitation group underwent 12 sessions of 40 min long computerized cognitive rehabilitation training. Research tools included Gilliam&#39;s Autism Diagnostic Scale, Wisconsin Card Sorting Test, Stroop Test, Numerical Memory Subtest of Wechsler Test, Andre-Ray Test, and Continuous Performance Test. Multivariate covariance analysis was performed to analyze the collected data using SPSS software (version 26).</span></span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><strong><span style="color:#0070c0">Results:</span></strong> The results showed that the tDCS method was more effective on executive functions (cognitive flexibility, response inhibition, working memory and sustained attention) compared to the cognitive rehabilitation method (P&ge;0.01).</span></span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><span style="color:#0070c0"><strong>Conclusion:</strong> </span>Based on the findings of the present research, both methods of tDCS and cognitive rehabilitation are helpful supplements for improving and strengthening executive functions in children with autism.</span></span></span></span></span></div> تحریک جریان مستقیم فراجمجمه­ ای, توانبخشی شناختی, کارکردهای اجرایی, اختلالات طیف اوتیسم Transcranial direct current stimulation, cognitive rehabilitation, executive functions, autism spectrum disorders 113 121 http://psj.umsha.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1110-1&slc_lang=fa&sid=1 Monireh Shamsi Holasu منیره شمسی هلاسو mshamstrust@gmail.com 100319475328460014345 100319475328460014345 No Department of Psychology and Counseling, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran گروه روان‌شناسی و مشاوره، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Seyed Mahmoud Tabatabaei سید محمود طباطبائی smt1351@gmail.con 100319475328460014346 100319475328460014346 Yes Department of Physiology, Tabriz Medical Sciences Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran گروه فیزیولوژی، واحد علوم پزشکی تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Masoumeh Azmodeh معصومه آزموده mas_azmod@yahoo.com 100319475328460014347 100319475328460014347 No Department of Psychology and Counseling, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran گروه روان‌شناسی و مشاوره، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران