مجله علمی پژوهان، زمستان، در دست انتشار
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
Ethics code: IR.IAU.NAJAFABAD.REC.1404.141
1- گروه روانشناسی بالینی، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران
2- گروه روانشناسی سلامت، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران ،Reza.talebi010@gmail.com
2- گروه روانشناسی سلامت، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران ،
چکیده: (643 مشاهده)
سابقه و هدف: اختلال بدریختانگاری بدن، بهدلیل ماهیت ناتوانکننده، آثار نامطلوب فردی و اجتماعی، نرخ افزایشی آمارهای شیوع بههمراه تغییرات فرهنگی مبتنیبر تمرکز بیشتر بر بدن در جمعیت نوجوان، مورد توجه است. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی درمان روان نمایشگری در ادراک تصویر بدن و ترس از ارزیابی منفی در نوجوانان مبتلا به اختلال بدریختانگاری بدن انجام شد.
مواد و روش ها: پژوهش حاضر از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون ـ پسآزمون و پیگیری سهماهه با گروه کنترل بود. جامعه آماری تمام نوجوانان دبیرستانی شهر اصفهان در سال ۱۴۰۳ بودند که تعداد ۳۶ نفر از آنها، که با پرسشنامه نگرانی از بدشکلی بدن (DCQ) با نمره برش ۵۰ درصدی مبتلا به اختلال بدریختانگاری بدن تشخیصگذاری شدند، بهصورت هدفمند انتخاب شدند و بهصورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه هجده نفر) قرار گرفتند. بهمنظور ارزیابی ادراک تصویر بدن، از پرسشنامه BICI و برای ترس از ارزیابی منفی از پرسشنامه FNES-B استفاده شد. گروه آزمایش ده جلسه نود دقیقهای درمان رواننمایشگری بهفراوانی یک جلسه در هفته دریافت کرد. دادهها با استفاده از روش تحلیل واریانس اندازهگیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل شد.
یافتهها: نتایج نشان داد اثربخشی رواننمایشگری در ادراک تصویر بدن و ترس از ارزیابی منفی در نوجوانان مبتلا به اختلال بدریختانگاری بدن معنادار (۰/۰۵P<) و اندازه اثر هریک از متغییرها بهترتیب ۶۶/۱ و ۶۱/۶ درصد بود که این تأثیرات در مرحله پیگیری پایدار ماند.
نتیجهگیری: نتایج حاکی از آن بود که درمان رواننمایشگری بهدلیل اصول خودانگیختگی، خلاقیت و بازآفرینی اصلاحی تجربیات عملی، در ادراک تصویر بدنی و ترس از ارزیابی منفی در نوجوانان مبتلا به اختلال بدریختانگاری بدن موثر است. لذا، استفاده از این رویکرد در این گروه از نوجوانان پیشنهاد میشود.
مواد و روش ها: پژوهش حاضر از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون ـ پسآزمون و پیگیری سهماهه با گروه کنترل بود. جامعه آماری تمام نوجوانان دبیرستانی شهر اصفهان در سال ۱۴۰۳ بودند که تعداد ۳۶ نفر از آنها، که با پرسشنامه نگرانی از بدشکلی بدن (DCQ) با نمره برش ۵۰ درصدی مبتلا به اختلال بدریختانگاری بدن تشخیصگذاری شدند، بهصورت هدفمند انتخاب شدند و بهصورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه هجده نفر) قرار گرفتند. بهمنظور ارزیابی ادراک تصویر بدن، از پرسشنامه BICI و برای ترس از ارزیابی منفی از پرسشنامه FNES-B استفاده شد. گروه آزمایش ده جلسه نود دقیقهای درمان رواننمایشگری بهفراوانی یک جلسه در هفته دریافت کرد. دادهها با استفاده از روش تحلیل واریانس اندازهگیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل شد.
یافتهها: نتایج نشان داد اثربخشی رواننمایشگری در ادراک تصویر بدن و ترس از ارزیابی منفی در نوجوانان مبتلا به اختلال بدریختانگاری بدن معنادار (۰/۰۵P<) و اندازه اثر هریک از متغییرها بهترتیب ۶۶/۱ و ۶۱/۶ درصد بود که این تأثیرات در مرحله پیگیری پایدار ماند.
نتیجهگیری: نتایج حاکی از آن بود که درمان رواننمایشگری بهدلیل اصول خودانگیختگی، خلاقیت و بازآفرینی اصلاحی تجربیات عملی، در ادراک تصویر بدنی و ترس از ارزیابی منفی در نوجوانان مبتلا به اختلال بدریختانگاری بدن موثر است. لذا، استفاده از این رویکرد در این گروه از نوجوانان پیشنهاد میشود.
واژههای کلیدی: درمان رواننمایشگری، ادراک تصویر بدن، ترس از ارزیابی منفی، اختلال بدریختانگاری بدن، نوجوان
فهرست منابع
1. Ranjbar S, Afrooz GA, Ghasemzadeh S, Ghobari Bonab B. Development of a family-centered emotion regulation program and evaluation of its effectiveness on the social, emotional, and academic adjustment of gifted adolescents at risk of emotional and behavioral problems. Pajouhan Sci J. 2024;22(3):191-201. [DOI:10.32592/psj.22.3.191]
2. Ghedela S. The self-identified role of repetitive rituals in women with body dysmorphic disorder: a qualitative study [dissertation]. Virginia: Regent Univ; 2025.
3. Rück C, Mataix-Cols D, Feusner JD, Shavitt RG, Veale D, Krebs G, et al. Body dysmorphic disorder. Nat Rev Dis Primers. 2024;10(1):92. [DOI:10.1038/s41572-024-00577-z] [PMID] [PMCID]
4. Krebs G, Clark BR, Ford TJ, Stringaris A. Epidemiology of body dysmorphic disorder and appearance preoccupation in youth: prevalence, comorbidity and psychosocial impairment. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 2025;64(1):30-40. [DOI:10.1016/j.jaac.2024.01.017] [PMID]
5. Baharvand P, Malekshahi F, Mahdiyan P. Prevalence of body image concern among schoolgirls aged 12-17 years in Iran. J Educ Health Promot. 2020;9:210. [DOI:10.4103/jehp.jehp_259_20] [PMID] [PMCID]
6. Khazaie S, Riahi M. A qualitative study of adolescent body identity (high school girls in Boroujerd). J Appl Sociol. 2021;32(1):107-134.
7. Merino M, Tornero-Aguilera JF, Rubio-Zarapuz A, Villanueva-Tobaldo CV, Martín-Rodríguez A, Clemente-Suárez VJ. Body perceptions and psychological well-being: a review of the impact of social media and physical measurements on self-esteem and mental health. Healthcare (Basel). 2024;12(14):1396. [DOI:10.3390/healthcare12141396] [PMID] [PMCID]
8. Jalali-Farahani S, Amiri P, Zarani F, Azizi F. The main physical components of body image from the perspectives of Iranian adolescents: a qualitative study. BMC Public Health. 2021;21(1):78. [DOI:10.1186/s12889-020-10096-7] [PMID] [PMCID]
9. Chinawa FC, Anike RU, Ekwo JC, Omeje O, Douglas JU, Ogbole AJ, et al. Self-concept and body image satisfaction as predictors of fear of negative evaluation among undergraduate students. Int J Educ Eval. 2024;10(4):275-287.
10. Bahreini Z, Kahrazehi F, Nikmanesh Z. Bahreini Z, Kahrazehi F, Nikmanesh Z. The effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy on psychological well-being and positive and negative emotions in adolescent girls with body dysmorphic syndrome. Iran J Rehabil Nurs. 2022;8(2):64-79.
11. Yousefi Moridani M, Fallahian H, Mikaeili N. Role of self-criticism and shyness in predicting social appearance anxiety of female students. Pajouhan Sci J. 2020;18(4):54-60. [DOI:10.52547/psj.18.4.54]
12. Hosseini FS, Nazari M, Begi RAH, Kave MH, Gharamani L, Karimi M. Relationship between body image concern and social self-efficacy in Iranian female adolescents. J Prev Med. 2024;11(1):60-71.
13. Caponnetto P, Caramazza M, Caci G, Signorelli MS, Petralia A, Quattropani MC. Body dysmorphic disorder and psychotherapeutic interventions: a systematic literature review. Health Psychol Res. 2024;12:117649. [DOI:10.52965/001c.117649] [PMID] [PMCID]
14. Shomali Ahmadabadi M, Zabihi M, Khodarahmi A, Barkhordari Ahmadabadi A. Mediating role of self-criticism in the relationship between fear of negative evaluation and social anxiety. Tolooebehdasht. 2024;23(4):44-56. [DOI:10.18502/tbj.v23i4.17046]
15. Shokeen C. Influence of media exposure on body dysmorphic disorder in adolescents. Int J Interdiscip Approaches Psychol. 2025;3(5):53-63.
16. Flygare O, Andersson E, Glimsdal G, Mataix-Cols D, Pascal D, Rück C, et al. Cost-effectiveness of internet-delivered cognitive behaviour therapy for body dysmorphic disorder. Internet Interv. 2023;31:100604. [DOI:10.1016/j.invent.2023.100604] [PMID] [PMCID]
17. Wilhelm S, Phillips KA, Greenberg JL, O'Keefe SM, Hoeppner SS, Keshaviah A, et al. Efficacy of cognitive behavioral therapy vs supportive psychotherapy for body dysmorphic disorder. JAMA Psychiatry. 2019;76(4):363-373. [DOI:10.1001/jamapsychiatry.2018.4156] [PMID] [PMCID]
18. Hashemi Salehi M, Aleyasin S. Effectiveness of cognitive behavioral therapy on rumination and quality of life. Health. 2024;2(2):95-102. [DOI:10.61838/kman.hn.2.2.11]
19. Zhao F, Guo Z, Bo Y, Feng L, Zhao J. Is cognitive behavioral therapy efficacious for body dysmorphic disorder? J Affect Disord. 2024;352:237-249. [DOI:10.1016/j.jad.2024.02.004] [PMID]
20. Krebs G, de la Cruz LF, Monzani B, Bowyer L, Anson M, Cadman J, et al. Long-term outcomes of cognitive-behavioral therapy for adolescent BDD. Behav Ther. 2017;48(4):462-473. [DOI:10.1016/j.beth.2017.01.001] [PMID]
21. Schulte J, Schulz C, Wilhelm S, Buhlmann U. Treatment utilization and barriers in BDD. BMC Psychiatry. 2020;20(1):69. [DOI:10.1186/s12888-020-02489-0] [PMID] [PMCID]
22. Geml B. Psychodrama psychotherapy for youth and adolescents. Z Psychodrama Soziom. 2025;24(1):75-84. [DOI:10.1007/s11620-025-00839-2]
23. Orkibi H. Psychodrama: A creative method to survive and thrive. Cambridge: Cambridge Univ Press; 2025. [DOI:10.1017/9781009378338] [PMID]
24. Magee K. The impact of childhood trauma on intimacy: a literature review [dissertation]. Johannesburg: Univ Witwatersrand; 2023.
25. Mertz CE. The effectiveness of psychodrama for adolescents who have experienced trauma [dissertation]. 2013.
26. Mashkouri M, Bagherzadeh Gholmakani Z, Mansouri A, Khodabakhsh M. Efficacy of schema therapy on perfectionism and BDD symptoms. J Psychol Sci. 2025;23(143):197-216.
27. Kerry C, Mann P, Babaei N, Katz J, Pirbaglou M, Ritvo P. Web-based mindfulness CBT for BDD. JMIR Ment Health. 2024;11(1):e55283. [DOI:10.2196/55283] [PMID] [PMCID]
28. Ritter V, Schueller J, Berkmann EM, von Soosten-Hoellings-Lilge L, Stangier U. Efficacy of cognitive therapy for BDD. Behav Ther. 2023;54(1):65-76. [DOI:10.1016/j.beth.2022.07.006] [PMID]
29. Shahvardi A, Marashi SA, Hamid N, Hirat A. Investigating the effectiveness of spiritual intelligence training on executive functions and visual processing in adolescent girls with dysmorphic disorder. Psychol Achiev. 2025.
30. Forohar Magham A, Aleyasin SA. Effectiveness of schema therapy on social anxiety and shame. Clin Psychol Achiev. 2023;9(3):1-14.
31. López-González MA, Morales-Landazábal P, Topa G. Psychodrama group therapy for social issues. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(9):4442. [DOI:10.3390/ijerph18094442] [PMID] [PMCID]
32. Pourrezaian. Body image in the mirror of psychodrama : A Group Therapy Report. Clin Psychol Stud. 2025;16(58):34-39.
33. Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. New York: Routledge; 2013. [DOI:10.4324/9780203771587]
34. Homaei F, Khaleghipour Sh, Khoshakhlagh H. The effectiveness of psychodrama on emotional expression and social competence of adolescents with social anxiety. Islam Life Style Health. 2022;6(3):255-263.
35. Oosthuizen P, Lambert T, Castle DJ. Dysmorphic concern: prevalence and associations. Aust N Z J Psychiatry. 1998;32(1):129-132. [DOI:10.3109/00048679809062719] [PMID]
36. Kazemiini M, Foroughi A, Khanjani S, Mohammadi A. Factor structure and psychometric properties of persian version of dysmorphic concern questionnaire. Navide No. 2016;18(61):56-65.
37. Littleton HL, Axsom D, Pury CL. Development of the body image concern inventory. Behav Res Ther. 2005;43(2):229-241. [DOI:10.1016/j.brat.2003.12.006] [PMID]
38. Basaknezhad S, Ghaffari M. Body image and psychological disorders in students. J Behav Sci. 2007;1(2):179-188.
39. Salmani K, Amini HA, Bayatpor M, Fazell Kalkhoran J, Salehi M. Relationship between body image and mental health. J Child Ment Health. 2017;4(3):3-15.
40. Leary MR. A brief version of the fear of negative evaluation scale. Pers Soc Psychol Bull. 1983;9(3):371-375. [DOI:10.1177/0146167283093007]
41. Shokri O, Geravand F, Naghsh Z, Ali Tarkhan R, Paeezi M. Psychometric properties of the brief fear of negative evaluation scale. Iran J Psychiatry Clin Psychol. 2008;14(3):316-325.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
حق تالیف (کپی رایت) برای مولفان محفوظ است.
صاحب امتیاز: دانشگاه علوم پزشکی همدانناشر: انتشارات دانشگاه علوم پزشکی همدان
شماره تماس مجله: 08138380090
شماره تماس ناشر: 08138382022
ایمیل: psj@umsha.ac.ir
