دوره 24، شماره 1 - ( مجله علمی پژوهان، زمستان 1404 )
جلد 24 شماره 1 صفحات 46-36 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Ethics code: IR.MUMS.FHMPM.REC.1403.125
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Khoshkharam # Z, Behrouzi # B, Lael-Monfared E, Jafari A, Mahdizadeh M. Predicting Influential Motivational Factors Based on Protective Motivation Theory on Animal Bite Prevention Behaviors of Students in Mashhad, in 2024. Pajouhan Sci J 2026; 24 (1) :36-46
URL: http://psj.umsha.ac.ir/article-1-1240-fa.html
URL: http://psj.umsha.ac.ir/article-1-1240-fa.html
خوشخرام # زهرا، بهروزی # بهاره، لعل منفرد الهه، جعفری علیرضا، مهدیزاده مهرالسادات. پیشبینی عوامل انگیزشی تأثیرگذار مبتنی بر تئوری انگیزش محافظت در رفتارهای پیشگیریکننده از حیوان گزیدگی دانشآموزان در مشهد سال 1403. مجله علمی پژوهان. 1404; 24 (1) :36-46
1- کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران و گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
2- گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران و مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
3- گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران
4- مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران & گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران ،Mahdizadehtm@mums.ac.ir
2- گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران و مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
3- گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران
4- مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران & گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران ،
چکیده: (705 مشاهده)
(# به عنوان نویسنده اول به طور مساوی مشارکت داشته اند)
سابقه و هدف: گازگرفتگی توسط حیوانات مشکل و تهدیدی مهم برای سلامتی است. این مطالعه با هدف کاربرد تئوری انگیزش محافظت، که بر پایه رفتارهای محافظتی و پیشگیریکننده است، برای ارزیابی عوامل مؤثر در قصد رفتارهای پیشگیریکننده از حیوانگزیدگی در دانشآموزان ابتدایی انجام شد.
مواد و روش ها: این مطالعه توصیفیتحلیلی با روش نمونهگیری تصادفی چندمرحلهای روی چهارصد دانشآموز ابتدایی (هفت تا دوازده سال) از مهر تا آذر سال ۱۴۰۳ در مشهد اجرا شد. ابزار جمعآوری دادهها شامل دو بخش اطلاعات دموگرافیک و سؤالات مربوط به سازههای تئوری انگیزش محافظت است که محققان در یک مطالعه پایلوت آن را طراحی و روایی و پایایی آن را تأیید کردند. دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS نسخه ۲۶ و با استفاده از آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار و ...) و تحلیلی شامل همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندگانه تجزیهوتحلیل شدند. سطح آماری ۰/۰۵ معنیدار در نظر گرفته شد.
یافتهها: ۴۷/۳ درصد دانشآموزان مؤنث بودند و ۷۹ درصد آنان سابقه حیوانگزیدگی نداشتند. میانگین و انحراف معیار سنی شرکتکنندگان ۰/۹±۹/۵ سال بود. نتایج آزمون ضریب همبستگی پیرسون نشان میدهد که بین سازههای حساسیت درکشده (۰/۰۱>P، ۰/۴۸۲r=)، شدت درکشده (۰/۰۱>P، ۰/۲۶۶r=)، کارآمدی پاسخ (۰/۰۱>P، ۰/۵۰۹r=)، خودکارآمدی (۰/۰۱>P، ۰/۶۳۹r=) و ترس (۰/۰۵>P ، ۰/۱۲۲r=) با انگیزش محافظت یا قصد رفتارهای پیشگیریکننده از حیوانگزیدگی همبستگی مستقیم و معنیداری وجود داشت. همچنین، بین سازههای هزینه پاسخ درکشده (۰/۰۱>P، ۰/۲۴۹r=-) و پاداش درکشده (۰/۰۱>P، ۰/۱۷۶r=-) با انگیزش محافظت رفتارهای پیشگیریکننده از حیوانگزیدگی همبستگی معکوس و معنیدار بود. نتایج رگرسیون خطی برای پیشبینیکنندههای قصد رفتارهای محافظتکننده از حیوانگزیدگی نشان داد که سازههای خودکارآمدی، حساسیت درکشده و پاداش پیشبینیکنندههای معنیدار قصد پیشگیری از حیوانگزیدگی بودند و توانستند ۴۳/۵ درصد از تغییرات واریانس آن را پیشبینی کنند. خودکارآمدی (۰/۴۷۸β=، ۰/۰۰۱>P) قویترین پیشبینیکننده قصد محافظت از حیوانگزیدگی بود.
نتیجهگیری: سازههای تئوری انگیزش محافظت میتواند در ارتقای قصد دانشآموزان در اتخاذ رفتارهای پیشگیریکننده از حیوانگزیدگی مؤثر باشد. پیشنهاد میشود از سازههای این تئوری تغییر رفتار در طراحی و اجرای مداخلات در توانمندسازی دانشآموزان برای اتخاذ رفتارهای پیشگیریکننده از حیوانگزیدگی استفاده شود.
سابقه و هدف: گازگرفتگی توسط حیوانات مشکل و تهدیدی مهم برای سلامتی است. این مطالعه با هدف کاربرد تئوری انگیزش محافظت، که بر پایه رفتارهای محافظتی و پیشگیریکننده است، برای ارزیابی عوامل مؤثر در قصد رفتارهای پیشگیریکننده از حیوانگزیدگی در دانشآموزان ابتدایی انجام شد.
مواد و روش ها: این مطالعه توصیفیتحلیلی با روش نمونهگیری تصادفی چندمرحلهای روی چهارصد دانشآموز ابتدایی (هفت تا دوازده سال) از مهر تا آذر سال ۱۴۰۳ در مشهد اجرا شد. ابزار جمعآوری دادهها شامل دو بخش اطلاعات دموگرافیک و سؤالات مربوط به سازههای تئوری انگیزش محافظت است که محققان در یک مطالعه پایلوت آن را طراحی و روایی و پایایی آن را تأیید کردند. دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS نسخه ۲۶ و با استفاده از آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار و ...) و تحلیلی شامل همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندگانه تجزیهوتحلیل شدند. سطح آماری ۰/۰۵ معنیدار در نظر گرفته شد.
یافتهها: ۴۷/۳ درصد دانشآموزان مؤنث بودند و ۷۹ درصد آنان سابقه حیوانگزیدگی نداشتند. میانگین و انحراف معیار سنی شرکتکنندگان ۰/۹±۹/۵ سال بود. نتایج آزمون ضریب همبستگی پیرسون نشان میدهد که بین سازههای حساسیت درکشده (۰/۰۱>P، ۰/۴۸۲r=)، شدت درکشده (۰/۰۱>P، ۰/۲۶۶r=)، کارآمدی پاسخ (۰/۰۱>P، ۰/۵۰۹r=)، خودکارآمدی (۰/۰۱>P، ۰/۶۳۹r=) و ترس (۰/۰۵>P ، ۰/۱۲۲r=) با انگیزش محافظت یا قصد رفتارهای پیشگیریکننده از حیوانگزیدگی همبستگی مستقیم و معنیداری وجود داشت. همچنین، بین سازههای هزینه پاسخ درکشده (۰/۰۱>P، ۰/۲۴۹r=-) و پاداش درکشده (۰/۰۱>P، ۰/۱۷۶r=-) با انگیزش محافظت رفتارهای پیشگیریکننده از حیوانگزیدگی همبستگی معکوس و معنیدار بود. نتایج رگرسیون خطی برای پیشبینیکنندههای قصد رفتارهای محافظتکننده از حیوانگزیدگی نشان داد که سازههای خودکارآمدی، حساسیت درکشده و پاداش پیشبینیکنندههای معنیدار قصد پیشگیری از حیوانگزیدگی بودند و توانستند ۴۳/۵ درصد از تغییرات واریانس آن را پیشبینی کنند. خودکارآمدی (۰/۴۷۸β=، ۰/۰۰۱>P) قویترین پیشبینیکننده قصد محافظت از حیوانگزیدگی بود.
نتیجهگیری: سازههای تئوری انگیزش محافظت میتواند در ارتقای قصد دانشآموزان در اتخاذ رفتارهای پیشگیریکننده از حیوانگزیدگی مؤثر باشد. پیشنهاد میشود از سازههای این تئوری تغییر رفتار در طراحی و اجرای مداخلات در توانمندسازی دانشآموزان برای اتخاذ رفتارهای پیشگیریکننده از حیوانگزیدگی استفاده شود.
نوع مطالعه: مقاله پژوهشي |
موضوع مقاله:
علوم بهداشتی
دریافت: 1404/7/29 | پذیرش: 1404/12/13 | انتشار: 1405/5/24
دریافت: 1404/7/29 | پذیرش: 1404/12/13 | انتشار: 1405/5/24
فهرست منابع
1. Obonyo M, Akoko JM, Orinde AB, Osoro E, Boru WG, Njeru I, et al. Suspected rabies in humans and animals, Laikipia county, Kenya. Emerg Infect Dis. 2016 22(3): 551-3. [DOI:10.3201/eid2203.151118] [PMID] [PMCID]
2. Ayubi E, Shirzadi MR, Amiri B, Pourmozafari J, Faghih Soleimani M, Khosronejad S, et al. Exploring the spatial pattern of animal bites in Iran (2021-2022). Prev Vet Med. 2023;221:106056. [DOI:10.1016/j.prevetmed.2023.106056] [PMID]
3. Shakerian S and Sadraei M. Epidemiology of animal bite in Iran: A systematic review and meta-analysis. J Res Med Sci. 2023;28(1):59. [DOI:10.4103/jrms.jrms_190_22] [PMID] [PMCID]
4. Manning SE, Rupprecht CE, Fishbein D, Hanlon CA, Lumlertdacha B, Guerra M, et al. Human rabies prevention--United States, 2008: recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices. MMWR Recomm Rep. 2008;57(Rr-3):1-28.
5. Amiri M, Khosravi A. Animal Bites Epidemiology in Shahroud City. Knowl Health. 2009;4(3):41-43.
6. Sabouri Ghannad M. Animal bites in borujerd: An overview of animal bites in iran. Avicenna J Clin Microbiol Infect. 2014. [DOI:10.17795/ajcmi-19568]
7. Nadin-Davis SA, Simani S, Armstrong J, Fayaz A, Wandeler AI. Molecular and antigenic characterization of rabies viruses from Iran identifies variants with distinct epidemiological origins. Epidemiol Infect. 2003;131(1):777-90. [DOI:10.1017/S095026880300863X] [PMID] [PMCID]
8. Mohammadzadeh A, Mahmoodi P, Sharif A, Moafi M, Erfani H, Siavashi M. A three-year epidemiological study of animal bites and rabies in Hamedan Province of Iran. Avicenna J Clin Microbiol Infect. 2017;9;4(2):45031-45031. [DOI:10.5812/ajcmi.45031]
9. Abedi M, Doosti-Irani A, Jahanbakhsh F, Sahebkar A. Epidemiology of animal bite in Iran during a 20-year period (1993-2013): A Meta-analysis. Trop Med Health. 2019;47:55. [DOI:10.1186/s41182-019-0182-5] [PMID] [PMCID]
10. Alavinia SM, Yaghubi M, Rajabzadeh R, Seyed SS. An epidemiologic study of animal bites in North Khorasan Province, Iran, from 2005 to 2011.J Occup Health Epidemiol. 2014;3(1):1-6. [DOI:10.18869/acadpub.johe.3.1.1]
11. Hamidzadeh AY, Rezakhani H, Savadpoure MT, Nakhostine B, Haji GM, Babai Y, et al. Impact of health education on incidence of animal bites and knowledge on rabies and preventive behaviors in selected villages of Ardabil city. J Health. 2013;4:84-93.
12. Sharafi A, Tarrahi M, Saki M, Sharafi M, Nasiri E, Mokhayeri H. Epidemiological study of animal bites and rabies in Lorestan Province in west of Iran during 2004-2014 for preventive purposes. Int J Prev Med. 2016;7:104. [DOI:10.4103/2008-7802.190090] [PMID] [PMCID]
13. Eslamifar A, Ramezani A, Razaghi AM, Falahian V, Mashayekhi P, Hazrati M, et al. Animal bites in Tehran, Iran. Arch Iran Med. 2008;11:200-2.
14. Ebrahimi M, Mohammadi Zeidi I, Maleki MR, Mohammadi Zeidi B. Explaining the psychological variables effective on pro-environmental behavior in the elementary school students at Qazvin city: application of the theory of planned behavior. Pajouhan Sci J. 2024;22(1):55-67. [DOI:10.61186/psj.22.1.55]
15. Baghiani-Moghadam MH, Seyedi-Andi SJ, Shokri-Shirvani J, Khafri S, Ghadimi R, Parsian H. Efficiency of two constructs called "fear of disease" and "perceived severity of disease" on the prevention of gastric cancer: Application of protection motivation theory. Caspian J Intern Med. 2015;6(4):201-8.
16. Tulloch H, Reida R, D'Angeloa MS, Plotnikoff RC, Morrina L, Beatona L, et al. Predicting short and long-term exercise intentions and behaviour in patients with coronary artery disease: A test of protection motivation theory. Psychol Health. 2009;24(3):255-69. [DOI:10.1080/08870440701805390] [PMID]
17. Babazadeh T, Nadrian H, Banayejeddi M, Rezapour B. Determinants of skin cancer preventive behaviors among rural farmers in Iran: An application of protection motivation theory. J Cancer Educ. 2017;32(3):604-612. [DOI:10.1007/s13187-016-1004-7] [PMID]
18. Li Q, Liu Q, Chen X, Tan X, Zhang M, Tuo J, et al. Protection motivation theory in predicting cervical cancer screening participation: A longitudinal study in rural Chinese women. Psychooncology. 2020;29(3):564-571. [DOI:10.1002/pon.5307] [PMID]
19. Ghahremani L, Faryabi R, Kaveh MH. Effect of health education based on the protection motivation theory on malaria preventive behaviors in rural households of kerman, Iran. Int J Prev Med. 2014;5(4):463-71.
20. Laorujisawat M, Wattanaburanon A, Abdullakasim P, Maharachpong N. Protection motivation theory and rabies protective behaviors among school students in Chonburi Province, Thailand. J Prev Med Public Health. 2021;54(6):431-440. [DOI:10.3961/jpmph.21.457] [PMID] [PMCID]
21. Janeaim N, Intarakamhang U, Suwanwong C. Child-centered rabies prevention: A systematic review and meta-analysis of behavioral determinants and intervention effectiveness(2015-2024). J One Health.
22. Woldegeorgis BZ, Genebo AP, Gebrekidan AY, Kassie GA, Azeze GA, Asgedom YS. Knowledge, attitudes and prevention practices related to dog-mediated rabies in Ethiopia: A systematic review and meta-analysis of observational epidemiological studies from inception to 2023. Front Public Health. 2023:1276859. [DOI:10.3389/fpubh.2023.1276859] [PMID] [PMCID]
23. Laorujisawat M, Nakpan W, Prasertchai A, Thammakun T, Punsombut V, Suwannahong K. Strengthening rabies protection behaviors among Thai children: the role of health literacy and protection motivation. J Sch Health.2025;95(11):933-943. [DOI:10.1111/josh.70059] [PMID] [PMCID]
24. Fakhar M, Abdollahi M, Tajfard M, Jamali J, Mahdiadeh M. Assessing preventive behaviors of leishmaniasis in health ambassadors: application of cognitive-social theory. Med J Mashhad Univ Med Sci. 2022;65 (2):680-691.
25. Mostafayi M, Imeni B. Exploration of risk factors threatening the health of mother, fetus, and infant in cesarean delivery: a grounded theoretical study.Pajouhan Sci J. 2022;20(2):64-72. [DOI:10.61186/psj.20.2.64]
26. Laorujisawat M, Wattanaburanon A, Abdullakasim P, Maharachpong N. Rabies-related knowledge, attitudes, and practices among primary school students in Chonburi Province, Thailand. INQUIRY. 2022:59:00469580221087881. [DOI:10.1177/00469580221087881] [PMID] [PMCID]
27. Hossain M. Study on knowledge, attitude & practice about rabies & pet animals among school children in Bangladesh. J Microbiol Exp. 2017;4(1):1-15. [DOI:10.15406/jmen.2017.04.00103]
28. Lounis M, Zarif M, Zeroug Z, Brahimi SS, Meddour Z. Rabies in the endemic region of Algeria: knowledge, attitude and practice (KAP) survey among university students. Animals. 2024;14(15):2193 . [DOI:10.3390/ani14152193] [PMID] [PMCID]
29. Azam ME, Bashirian S, Shahanjarini AK, Barati M. Factors associated with intention to perform fecal occult blood test among medical professionals: An application of the protection motivation theory. Govaresh. 2019;24:147-155.
30. Morowatisharifabad MA, Abdolkarimi M, Asadpour M, Fathollahi MS, Balaee P. The predictive effects of protection motivation theory on intention and behaviour of physical activity in patients with type 2 diabetes. Open Access Maced J Med Sci. 2018;6(4): p709. [DOI:10.3889/oamjms.2018.119] [PMID] [PMCID]
31. Tschannen-Moran M,McMaster P. Sources of self-efficacy: Four professional development formats and their relationship to self-efficacy and implementation of a new teaching strategy. Elem Sch J. 2009;110. [DOI:10.1086/605771] [PMID]
32. Ebadifard-Azar F, Dehdari T, Laka S, Khanipour A. Determinants of intention of dentists for providing dental care to HIV/AIDS-infected patients based on protection motivation theory. Iran J Health Educ Health Promot. 2015;2(4):281-289.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
حق تالیف (کپی رایت) برای مولفان محفوظ است.
صاحب امتیاز: دانشگاه علوم پزشکی همدانناشر: انتشارات دانشگاه علوم پزشکی همدان
شماره تماس مجله: 08138380090
شماره تماس ناشر: 08138382022
ایمیل: psj@umsha.ac.ir
